Haberlere dön
20 Temmuz 2006Bugüne kadar, köşemizin formatına sadık kalma endişeleriyle, Türk sporcularımızın güncel turnuvalarda kazandığı güzel partilerin analizleriyle karşınızda olmaya çalıştım. Fakat şu günlerde, yaz dönemi turnuvalarının henüz başlamamış olması dolayısıyla ve önümüzdeki uluslararası turnuvaların yanı sıra, Manavgat, Çanakkale, Feshane ve İzmir Açık gibi turnuvaları göz önünde bulunduracak olursak, adeta fırtına öncesi sessizlik günlerini yaşadığımızı söyleyebiliriz. Dolayısıyla bu köşede karşınıza ya eski, ancak öğretici bir parti ile çıkacaktım, ya da yakın zamanda 2 satranç ustası arasında oynanmış güzel bir mücadele örneğiyle. Bu defa seçimim 2. tercihten yana oldu
Asbaşkan Murat Kulun GM Suat Atalık ile TSF Websitesi için 13 Temmuz tarihinde yaptığı ropörtajda, bir satrançsever olarak benim en ilgimi çeken sözler, büyükustanın satranç dünyasındaki gelişmelere ait olan düşünceleri taşıyanlardı. Kendisi ana olarak bilgisayarların etkisiyle, artık unutulmaz partilere daha az rastlanmakla beraber, yine de zaman zaman karşımıza güzel ve öğretici mücadeleler çıktığını bizlere anlatıyordu. Oysa efsanevi 6. Dünya Şampiyonu Mikhail Botvinnikten başka, o yıllarda bilgisayarların satranç dünyasında bu denli söz sahibi olacağını kim tahmin edebilirdi ki?
Artık günümüzde karşımıza 12-13 yaşlarındaki büyükustalar çıkıyor, her sporcunun ellerinde en güncel database ve analiz motorlarıyla donatılmış dizüstü bilgisayarları. İlk bilgisayar ve satranç kaynaşmasının çıktığı yıllarda, yapay dostlarının gücünü biraz küçümsemiş olan Garry Kasparov bile, ilerleyen yıllarda vermiş olduğu demeçlerden dolayı pişmanlık duyuyor olmalı
Bahsedilen nedenlerin de etkisiyle, Dünyada satrancın bir sektör haline geldiğini belirtebiliriz. Elbetteki her satrançseverin bu sporu profesyonelce düşünmesi gerçekçi bir beklenti olamaz. Ancak sportif başarı istendiği takdirde, kişilerin (ve birçok kez de ailelerinin) bu eşsiz spora amatör düşüncelerle yaklaşarak başarı beklemeleri, pek de doğru bir yaklaşım olmayacaktır diye düşünüyorum.
İşte şimdi, bilgisayar ve teknoloji çağında, satranç dünyasının en elit oyuncularından ikisi arasında oynanmış, belki de modern bir başyapıt olarak değerlendirilebilinecek bir mücadele karşınızda. Oyuncuların ELO listelerinde en üst basamaklarda yer alan isimler olması, karşılaşmayı bizler için daha da değerli kılıyor. İyi Seyirler!
GM Vladimir Kramnik (2729) GM Levon Aronian (2756) Kramnik - Aronian (169.83 KB)
37. Satranç Olimpiyatları, İtalya 2006, [A30], (Ataman, A)
1 Af3
Bir süredir 1 e4 hamlesini deneyerek, ancak inişli-çıkışlı sonuçlar elde edebilen GM Kramnik, belki de Eylül ayında Elistada Topalov ile yapacağı Dünya Şampiyonluğu Ünvan maçı öncesinde, Bulgar rakibine gözdağı vermek istiyordu. Önceki yıllarda, 1 Af3 ve 1 d4 sistemlerinde mükemmel sonuçlar elde eden Rus büyükusta, kendisinin bu devamyollarında dize getirilmesinin neredeyse imkansız olduğunu tüm satrançseverlere ispatlamıştı.
1 Af6 2 c4 b6 3 g3
Saint Vincentte düzenlenen 21. Avrupa Kulüpler Kupasında aynı varyantı oyuncuların, ters renklerle oynamış olduğunu görmek, benim için enteresan oldu. O mücadelede de GM Kramnikin kazanca zorlayan taraf olması (mücadele berabere sonuçlandı), varyantın inceliklerini rakibinden daha iyi bilen kişinin kendisi olduğu düşüncelerini bende uyandırmıştı.
3 c5 4 Fg2 Fb7 5 0-0 g6 6 d4 cxd4 7 Vxd4
Birçok öğretici amaçlar taşıyan satranç kitabında, vezirlerin oyuna erken dahil olması şüpheli olarak değerlendirilir. Bunun nedeni ise, vezirin rakip taşların saldırısına maruz kalarak, tempo kayıpları sonucunu doğurması ve rakip tarafa gelişim avantajını vermesidir. Ancak satrancın sevdiğimiz özelliklerinden birisi de, neredeyse her prensibin istisnai durumlarının karşımıza çıkması değil midir? Yukarıdaki konumda da, siyahlar Ac6 hamlesiyle tempo kazanabilirdi; ancak, beyazların fikri rakip atın c6-karesine geliştirilmesi konusunda rakibi provoke etmekti. Çünkü bu pozisyonda atın doğru noktası, filin çaprazını kapatmayan ve ileride c5-karesini kullanabileceği d7-hanesidir. Beyaz vezir 7 Ac6 fikri karşısında, 8 Vd2 yanıtının yanı sıra, daha aktif 8 Vh4 ve 8 Vf4 hamlelerini de düşünebilir.
7 Fg7
Siyahlar tahriklere kapılmadan, normal gelişimine devam ediyor. Filin henüz boşta durması dolayısıyla, fille aynı çaprazda bulunan vezir, merkezi noktasında herhangi bir sıkıntı yaşamıyor.
8 Ac3 d6 9 Kd1 Abd7 10 Fe3 Kc8 11 Kac1 a6
Kritik b5-hanesinin kontrolünü sağlayan bu profilaktik yaklaşım, aynı zamanda ilerideki olası b6-b5 sürüşleriyle vezir kanadında baskı oluşturma fikirlerini de hazırlamaktadır.
12 b3 0-0 13 Vh4
g7-filinin siyah şah tarafından korunması sonrasında, artık beyazlar vezirini merkezi üssünden uzaklaştırmak durumundaydı. Temkinli 13 Vd2 fikri yerine, GM Kramnik şah kanadında hücum fikirlerini ortaya koyan partideki hamleyi tercih etti. Zaten sağlam görünümlü siyahların konumu karşısında uygulanan Vh4-g4, ya da Vh4-Fh3 gibi hücum planları oldukça tematiktir.
13 Kc7
Reti vari bir yaklaşım. Siyahlar, piyonların 6. yataya dizilmesiyle uygulanan Kirpi formasyonunda sıkça rastladığımız bir fikri sergiliyor. Bir sonraki hamlesiyle Ermeni büyükusta, vezir kanadında karşı oyun şansları yaratacak b6-b5 fikrini hazırlamak istemişti.
14 Fh3!
Biraz önce tematik olarak nitelendirilmesine karşın, beyaz filin a8-h1 çaprazını terk etme kararını vermesi, çok da kolay değildir. Siyahlar, f-hattında bingeç piyon yaratabilir ve a8-h1 çaprazında vezir-fil bataryasıyla rakip konum üzerinde baskı oluşturabilir.
14 Vb8
Ancak Dünya satrancının yükselen ismi GM Aronian b6-b5 sürüşlerine hazırlanma fikrini tercih etti.
15 Fg5!
Biraz önce, gelişmiş hallerine karşın oyunda önemli roller üstlenemeyen beyaz filler, vezirin de desteğini alarak rakip konum üzerinde çaprazlardan baskı oluşturuyor.
15 Fxf3 16 exf3 b5?!
Siyahlar, vezir kanadındaki azınlık hücumuna yeterince hazır olduğunu hissederek harekete geçiyor. Ancak tecrübeli rakibinin tepkisi sonrasında konum beyazlara avantajlı gibi görünmektedir.
17 Fxd7!
Evet, siyahların beyaz renkli filinin tahtadan çıkması sonrasında GM Kramnikin bu tercihi vermesi daha kolay olmuş olabilir. Ancak yine de, d7-karesindeki pasif at ile h3-karesindeki filin kırışılmasının arkasındaki derin anlamı, kısa bir bakış açısıyla fark edebilmek çok basit değildir. 17 Axd7 18 Fxe7 devamyolu dolayısıyla, partideki hamle zorunluydu.
17 Kxd7 18 Ad5!
Şimdi, h4-d8 çaprazında uygulanan baskı en üst düzeye ulaşmıştır. Örnek bir devamyolu, konumdaki inanılmazları bizlere gösterebilirdi: 18 bxc4?! 19 Fxf6 Fxf6 20 Vxf6!! (Nezhmetdinov fedası!) 20 exf6 21 Axf6+ Şg7 22 Axd7 Vb7 23 Axf8 cxb3 24 axb3 Şxf8 25 Kxd6 Vxb3 26 Şg2+-. Oluşan son konumun, 2004 yılında Brissagoda düzenlenen Kramnik Leko Klasik Dünya Şampiyonluğu Ünvan Maçının ilk partisindeki finale benzediğini söyleyebiliriz (GM Peter Leko GM Vladimir Kramnik, 0-1). Tabii ki, karşı karşıya kaldığı tehlikelerin farkında olan GM Aronian, bahsedilen varyantın tahtada oluşmasına izin vermedi.
18 Axd5
19 Axe7+ ve takiben 20 Fxf6 fikri de bir başka tehdit olduğundan, siyahlar merkezi atı yok etmek istedi. Ancak bu alıştan sonra, c6-karesinde beyaz kalenin hemen yararlanabileceği çok ciddi bir delik yaratılmaktadır.
19 cxd5 Kc7
20 Kc6!
Basit, fakat etkili hamle sonrasında beyazlar kalelerini c-hattında dublelemek isteyecek. Kalenin yok edilmesi ise, c6-hanesinde çok etkili bir ilerlemiş geçer piyon yaratacaktır. GM Kramnik'in bu tercihi 20 Fxe7 hamlesi ile basitçe piyon kazanmaktan daha etkilidir.
20 Kxc6 21 dxc6 Kc8 22 Kc1 e6 23 Fd2!
Çok kuvvetli bir tepki daha, beyazlar rakip konumdaki 2. deliği de buldu: a5-karesi. Buraya yerleştirilecek fil, durumu siyahlar açısından çok sıkıntılı hale sokacaktır. Siyahlar, zorunlu kalmadığı müddetçe rakibinin bu tehlikeli fikrine izin vermemeli.
23 Vc7 24 a4!
Ardı ardına yapılmış, kuvvetli hamleler. b4-karesinin kendi kontrolünde olduğunu gören GM Kramnik, b-hattında ayrık bir siyah piyon yaratmayı hedefledi. Böylece, Dvoretskynin eserinde Kosikovun bahsettiği 2. zayıflık da yaratılmış olacak.
24 d5 25 axb5 axb5 26 Vb4
Vezir kanadında baskıyı arttıran da, beyaz vezirin kendisinden başkası olmuyor.
26 Kb8 27 Va3 Fd4 28 Va6 Fe5?! 29 f4 Fd6 30 Fa5!
Çok öğretici ve metodik bir şekilde, beyazlar rakip konum üzerinde uyguladığı baskıyı arttırdı. Siyah kuvvetlerin pasif görünümü, pozisyonun kendisi açısından pek de iç açıcı olmadığını bizlere gösteriyor.
30 Vc8 31 Va7
Elinde bulunan avantajın küçülmesini engellemek amacıyla, beyazlar vezir kırışmasından kaçınıyor. İşte partinin bizlere sunduğu bir başka öğretici nokta: saldırı esnasında kullandığımız kuvvetlerimizin, savunma taşlarıyla kırışılması ancak savunan tarafın işini kolaylaştırır.
31 Ka8 32 Vb6
b5-piyonuna uygulanan baskı sayesinde, siyah kale bir kere daha pasif b8-hanesine gönderiliyor.
32 Kb8 33 Vd4
34 Fc3 tehdidi, rakibin bir sonraki hamlesini zorunlu kılıyor.
33 b4 34 c7! Ka8
34 Kb7 35 Vf6! Fxc7 36 Ve7 devamyolu sonrasında, beyazlar açmazdan faydalanarak taş kazanırdı.
35 Vb6 Ff8 36 Fxb4
Ve beyazların vezir kanadı stratejisi zafere kavuşuyor. Artık, kendisinin elindeki 2 geçer piyon sayesinde teknik kazanç bir konuma sahip olduğunu söyleyebiliriz. Kalan hamleler herhangi bir yorum gerektirmiyor.
36 Fxb4 37 Vxb4 Ve8 1-0
Bir sonraki Analiz köşesinde görüşünceye dek, hepinize satranç dolu günler dilerim.
Hazırlayan: FM Alper Efe ATAMAN
