Haberlere dön
7 Mayıs 2014Adana, 07 Mayıs 2014
IO&IA Tahsin AKTAR
tahsinaktar@tsf.org.tr
Çeşitli Görüşler
Değişikliğin Öyküsü (6)
Temmuz 2014 de uygulamaya girecek değişen FIDE kuralları üzerine yazmaya devam ediyorum.
FIDE, değişen ve yeni oluşturulan kuralların tanıtımı ile ilgili olarak 7 ayrı ülkede 5 farklı dilde uluslararası satranç hakemlerinin (IA) eğitimini öne alarak çalıştaylar düzenlemeye başladı. 26-27 Nisan tarihleri arasında, Brüksel'de, FIDE Kural Komisyonu Başkanı IA Geurt Gijssen ile FIDE Hakem Komisyonu Başkanı IA Takis Nikolopoulos'un katılımıyla gerçekleştirilen çalıştaya ülkemizden IA Güran Ünal katıldı. Satranç kuralları, unvan, rating, eşlendirme kuralları ile kural değişikliklerine ilişkin görüşler, farklı ülkelerden katılan IA düzeyindeki hakemlere aktarıldı ve değerlendirildi.
Madde 6.7.a. da artık hükmen yenik sayılma süresi gibi yeni bir tanıma yer verildiğini önceki yazımda değinmiştim. Gelin görün ki hemen ardından gelen e-posta ve telefon trafiği sonrasında şaşırdım. Sıfır dakikadan farklı bir geç kalma süresi uygulandığında sürenin nasıl hesaplanacağı yönünde bir tartışma olduğunu gördüm. Bu süre, programa göre turun başlaması gereken saate göre mi, yoksa turun gerçekte başladığı saate göre mi hesaplanacak? Bana göre doğrusu programa göre turun başlaması gereken saati öne alarak hesap yapmaktır. Bu konuda güçlü kanıt, sav sunulmayan farklı yorumları dikkate almadığımı belirtmek isterim. (Bu konudaki anlatımımı özgün bir yazıda ayrıca ele alacağım) Gelin görün ki FIDE'ye de bu tür sorular gitmiş olacak ki IA Ünal'ın katıldığı çalıştaya da konu olmuş. Hesap yönteminin programa göre turun başlaması gereken saat öne alarak yapılabileceği gibi turun gerçekte başladığı saate dayandıran görüşü de kabul etmişler. Ancak hangisi uygulanacak ise yönergede yer verilerek her kes tarafından bilinmesini istemişler. Turun gerçekte başladığı saate dayandırılan görüşün doğru ve tek yorum olduğunu ileri sürenlerin yanında, program yaklaşımına da dayanılabileceği söyleminin dile getirilerek geliştirilmesi dahi savunduğum düşünce için yeterlidir bana göre. Bu konuda seçimlik karar vermeyi öne çıkaran yorumun işi geçiştirmeye yönelik kestirme bir karar olduğunu düşünüyorum, 2009 değişikliğinde ilgili maddenin eksik ele alındığını, kadük bırakıldığını vurgulayarak. Haydi hayırlısı.
Madde 7.5.a. da geçersiz hamlenin ortaya çıkışı ve uygulaması ele alınıyor. 'Değişikliğin Öyküsü (1)' de değinmiştim. O yazıda "... bilindiği gibi geçersiz hamlenin ne zaman ortaya çıktığı uzunca zamandır tartışılır. Bir kez daha vurgulayarak söylemeliyim ki şimdiye kadar yaptığım yorumlara bir yenisini getirmeyeceğim..." diyerek farklı yorum ve uygulamalara kapıyı kapatmıştım. Brüksel çalıştayında bu konunun bir kez daha açıklığa kavuşturulması için yer verilmesini IA Ünal'dan istemiştim. Ortaya çıkan yorum aynen şöyle. "... Kural dışı hamle yapan oyuncu, tüm zaman tempolarında, kendi saatine basmadan önce ceza almaksızın kendi hamlesini düzeltebilecek..." Sözün bittiği yer.
Madde 11.9. da "... Oyuncu, hakemden, satranç kurallarının belirli bir noktasının açıklanmasını isteme hakkına sahiptir..." denilmektedir. Bu yeni madde için bir örnek ele alınmış Brüksel çalıştayında. Üç konum tekrarı uygulamasına göre hamlesini notasyon kağıdına yazmadan istemde bulunan oyuncu için "... böyle bir istemde bulunamazsınız..." diyorduk doğru uygulama olarak. Başkaca sorulara da yanıt verilmiyordu. Yine aynı yanıt verilecek tabi ki. Ama oyuncu 'neden bunu isteyemiyorum' dediğinde oyuncuya kural kısaca söylenebilecek. Doğrudan doğruya "... hamleyi yazmadığınız için isteminizi kabul etmiyorum..." denilmesinin de uygun olabileceği örneklendirilmiş. Örnek bana göre de doğru ele alınmış. Ben, ancak karşı soru gelirse 'neden bunu isteyemiyorum' denildiğinde kuralın açıklanmasının daha doğru bir yaklaşım olacağını düşünüyorum.
12.2.f. de hakem için "... tıbbi yardıma gereksinimi olan oyuncular için gerekli önlemi alır..." deniliyor. FIDE'nin hiçbir kural metninde, yarışma yönergelerinde hakemlerin böylesi durumlarda nasıl davranacaklarına ilişkin yazılı bilgi yok iken hakeme verilen böylesi bir görev karşısında her hakem farklı uygulama yapmak durumunda kalacaktır. Yapılacak farklı uygulamalardan olumsuz etkilenecek oyuncuların olabileceği gözden kaçırılmamalıdır. Doğru yaklaşım standart bir uygulama geliştirilmesidir. Bu aşamaya kadar, hakem eğitimlerinde 'Sağlık Hizmetleri' başlığı ile ele aldığım dokümanı uygulama için öneriyorum.
Ek-A4.a.(1) de saat kurulumunda bir değişiklik yapılmayacağına bir istisna konularak yer verilmiş. Örneğin; başlangıçta hatalı kuruluma sahip satranç saati ile oyuna devam edilmesi durumunda maçların uzayarak programı aksatacağı anlayışına sahip olan hakem benzeri böylesi durumlarda satranç saatinin yeniden kurulumunu sağlayabilecektir.
Sağlıklı Kalınız.
