Haberlere dön
14 Nisan 2014Adana, 14 Nisan 2014
IO&IA Tahsin AKTAR
tahsinaktar@tsf.org.tr
Yıldırım Satranç
Değişikliğin Öyküsü (4)
Temmuz 2014 de uygulamaya girecek değişen FIDE kuralları üzerine yazmaya devam ediyorum.
Yıldırım Satranç'ın da tanımda değişiklik gerçekleşti.
B1. 'Yıldırım Satranç', sabit süre ile her bir oyuncuya oyunun tümü için 10 dakika ve altında zaman verilen ya da eklemeli tempoda, sabit süre ile ekleme süresinin 60 katının toplamı ele alındığında her bir oyuncu için 10 dakika ya da altında zaman verilen bir oyundur.
Mevcut durum ile karşılaştırıldığında, bu tanıma göre, sürenin üst sınırının oyun temposuna katıldığını görürüz. Yıldırım Satranç için yapılan değişikliğin salt tanım ile yetinilmiş bir değişiklik olmadığını, daha büyük çapta değişiklikler yapıldığını düşünüyorum. Sonraki maddelere bakıldığında bu savımın ne denli güçlü olduğunu görebilirsiniz.
B2. Yarışma Kuralları Madde 7 (Kural Dışı Durumlar) ve 9 (Oyunun Berabere Olması)'da sözü edilen cezalar bir dakika olarak uygulanır.
Cezalarının bir dakika olarak uygulanacak olmasını da önemli bir değişiklik olarak görüyorum. Yıldırım satranç için tek anlamlı ve özel değişiklik burada yapılmış. Bir ayrıntıyı kaçırmamak gerekir. Önce 7. ve 9. maddelerdeki cezalar nerelerde uygulanıyordu buna bakalım. 7.5.b de (geçersiz hamle için) ve 9.5.b de (tekrarlanmış konum ve 50 hamle tekrarı için) 2 dakika zaman cezası uygulanıyor. Yıldırım oyunlarda geçersiz hamle yapan oyuncu oyunu kaybetmiyor mu? Hamleler yazılmadığı için tekrarlanmış konum, 50 hamle tekrarı ortaya nasıl çıkıyor? Bu ceza yıldırım satrançta nasıl anlam buluyor o halde? Bu sorunun yanıtını B3'te görmek olanaklı.
B3'e göre bir hakem bir oyunu yönetiyorsa ve her oyun bir hakem ya da yardımcısı tarafından yazılıyorsa, oyunlar elektronik ortamda kayıt altına alınıyor ise 'Yarışma Kuralları' uygulanacak.
Süre, tempo yıldırım oyuna benziyorsa da 'Yarışma Kuralları' uygulandığı durumda, her masa için bir hakem var ise ve oyunlar hakemler tarafından yazılıyor ise geçersiz hamleye hakem karışacak veya rakip işaret edecek. Hakem geçersiz hamle uygulamasını yapacak, tekrarlanmış konum ve 50 hamle ile ilgili başvuru değerlendirildiğinde sav geçersiz ise her iki durumda da cezalar bir dakika olarak uygulayacak.(*)
B3 e göre sıralanan koşulların sağlanamadığı durumlarda, masa sayısı hakem sayısından fazla ise bu kez A4 de anılan 'Hızlı Satranç' kuralları uygulanır.
Yukarıda, yapılan değişikliğin büyük çapta olduğunu belirtmiştim, tek anlamlı ve özel değişikliğin de B2 de olduğunu ekleyerek. Mevcut kurallarda yıldırım satranç için özel kurallar var. Değişikliği büyük çapta olarak nitelemem de bundandır. B3 de yazılı olan kurallara bakarak yıldırım satranç için başkaca özel bir kural maddesi ve uygulamanın artık olmadığını söyleyebiliyorum. Bu durumda süre, tempo yıldırım oyuna benziyorsa da, oyunlar, A4 de yer alan hızlı satranç kuralları ile oynanacak çünkü.
FIDE, bu değişiklik ile oyunları birbirine daha da yaklaştırarak kural manzumesini sadeleştirmiştir. Oyuncular ve hakemler, uzun, karmaşık ve bir o kadar da anlamlı olmayan bazı kural maddelerinden arınmış oldular. Anımsayınız, tehdit altında duran iki şahın varlığına, terfisi tamamlanmamış bir piyonun son yatayda durur olmasına hakem karışabiliyor mu? Son yatayda duran piyon ne işe yarayacak ki? O nedenle bu kuralları sadeleştirerek birleştirme işi kolaylık sağlayacak gibi duruyor. Uygulamada göreceğiz.
Hangi kural maddesinin uygulanacağı yarışma yönergesine yazılmalı, oyunculara da ayrıca mutlaka duyurulmalıdır.
(*) Bu tür uygulamaya daha çok eşitlik bozma amaçlı olarak oynanan oyunlarda rastlarsınız. Oyuncular masada yerlerini alır, saatin karşısına da hakem oturur. Her masada bir hakem. Tüm hamleleri hakem yazar, oyuna karışacağı durumlarda karışır. Tempo beyaz için 5' ve siyah için 4' olabilir. 5'+5" eklemeli olabilir. Bu tempolar yıldırım satrancın tanımı içinde kalsa da ana kurallar içerisinde 6. maddeden itibaren yer alan kurallar dizini uygulanacak demektir.
Sağlıklı Kalınız.
