Haberlere dön
3 Aralık 2013Takım Satranç Turnuvaları
Takım satranç etkinliklerinin çoğalması ile organizatör, hakem, oyuncu, antrenör, takım kaptan ve yöneticilerin uygulama eksikliği içinde oldukları gözlemlenir oldu. Aslında iki oyuncu arasında oynanan bir oyundur satranç oyunu. Bilindiği gibi, takım ruhu içerisinde, birden çok oyuncunun yan yana gelerek 'takım maçları' da yapılabilmektedir. Her oyuncunun elde ettiği bireysel puan toplanarak takımın puanı oluşturulur. Takım puanı için değişik parametreler olmakla birlikte temel görüş budur. Peki, takım turnuvalarını, uygulamalar açısından, bireysel turnuvalardan ayıran ya da oyuncu, takım kaptanı, yönetici gibi unsurların yükümlülükleri nelerdir? Bu yazıda bunları ele alacağım.
Oyuncu Listeleri
Takımlar için önceden hazırlanan oyuncu listeleri turnuvanın sonuna değin değiştirilmeden kullanılır. Listede yer alacak oyuncuların hangi özellikte ve ölçütlerde olması gerektiği etkinlik yönergelerinde belirtilir. Buna 'Ana Liste' diyoruz. Organizasyona teslim edilen ana listelerin, teknik toplantı öncesinde, başhakem tarafından takım kaptanları/yöneticileri tarafından kontrol edilmesi istenir. Ana liste, önceden hazırlanan formata göre, takım kaptanlarına/yöneticilerine ulaştırıldığında, gerekli duyarlılık gösterilerek kontroller yapılmalı istenilen sürede tekrar geri döndürülmelidir.
Takımın her turda hangi oyuncular ile maçta yer alacağını belirleyen başka bir liste daha kullanılır. Bu liste ana listeye göre ve yine etkinlik yönergesinde belirtilmiş ölçütlere göre düzenlenir. Buna da ' Maça Çıkış Listesi' diyoruz. Takım kaptanı/yöneticisi tarafından düzenlenerek başhakeme teslim edilir. Elektronik ortamdan çevrimiçi hazırlanacağı gibi organizasyon tarafından önceden belirlenmiş formatta çizelgeler kullanılarak da başhakeme elden teslim edilebilir. Hangi usul uygulanacak ise geniş kullanım bilgileri ve açıklamalar, uygulama şekli, listelerin teslim zamanı gibi bilgiler organizasyon tarafından önceden duyurulmuş olacağından takım kaptanları/yöneticileri bu bilgileri edinmiş olmalıdır.
Takım Kaptanı
Takım Kaptanı, temelde, oyun sırasında takımın yönetimini üstlenen bir yöneticidir. Takım kaptanı, takımın o tur için hazırlanması, antrenman ve maç programı, beslenme düzeni, dinlenme ortamı, fiziksel aktiviteler gibi yaşamsal ve maç öncesi hazırlıklar yönünden oldukça yüklü bir görev anlayışına sahip olmalıdır. Kaptan aynı zamanda maça çıkış listelerinin hazırlanması, teslimi, diğer takımların maça çıkış planı gibi durumları da izlemek, eşlendirmeleri kendi oyuncularına aktarmak ile de görevlidir. Maça çıkış listelerinin başhakeme ulaşması işlemi organizasyon uygulaması içerisinde önemli yer tutar. Özellikle elektronik ortamdan çevrimiçi uygulama yapılacak ise uygulama prosedürü, kullanıcı adı ve şifreleri turnuva öncesinde edinilmelidir. Sistemin nasıl işleyeceği konusunda edinilecek bilgiler kaptanların zaman kazanmasını sağlayacaktır. Kaptan aynı zamanda takım içinde oyuncu da olabilir. Organizasyon, maç boyunca kaptanların nerede duracağını planlayarak düzen alabilir. Genellikle takım masa dizininin birici masasından 150-175 cm. uzaklıkta iki kaptan için yan yana bir oturma düzeni sağlanır. Oyunları kendi takım sırasının arkasından izlemesi istenir ve beklenir. Kaptanlar, takımın tüm maçları bittiğinde, hakemler tarafından düzenlenen maç sonuç çizelgelerini, oyunların sonuçları gösteren protokolü, imzalar.
Takım kaptanı, takımın oyuncuları ile görüşüp konuşabilir. Görüşme istemi hakeme iletilir. Görüşme, hakemin anlayabileceği bir dil kullanılarak, sadece hakemin varlığında ve yanında yapılır. Hakemden izin almadan bir oyuncu ile görüşme yapılamaz. Aksine davranan takım kaptanları oyun alanı dışına çıkartılarak cezalandırılır.
Kaptanlar, oyunlar sürerken, takımlarındaki oyuncular ile hangi konularda görüşebilecektir? Kaptanlar, etkinliğin yönergesinde başka bir düzenleme olmadığı sürece,
- Rakip oyuncuya berabere teklif edilmesi,
- Rakibin yaptığı beraberlik önerisinin kabul edilmesi,
- Bir oyunun terk edilmesi,
konularını takımın oyuncuları ile görüşme ve önerme hakkına sahiptir.
Oyuncular da kaptanlar gibi bazı kısıtlamalara uymak durumundadır. Benzer konular için hakemden izin alarak ve yine hakemin yanında kaptanlarına danışabileceklerdir. Kaptanlar sadece o maç ile ilgili olarak kısa bir yanıt, bilgi verebilecektir. Kaptanlar, oyuncularından gelen görüşme istemine "beraberliği kabul et " ya da "oyunu terk et " ya da "beraberlik öner" diyebilecektir. Bir beraberlik önerisinin kabul edilip edilmeyeceği bir oyuncu tarafından kaptana iletildiğinde kaptan, "evet " veya " hayır " şeklinde yanıt verebileceği gibi kararı oyuncuya da bırakabilecektir. Her durumda son karar ve uygulama oyuncuya ait olacaktır. Oyuncu kendi oyunu hakkında kesin son söz sahibidir. Kaptanın önerisi üzerine oyuncu bu öneriyi kabul etmek zorunda değildir. Kaptan, oyuncunun bilgisi ve rızası olmadan bir oyuncu ve onun oyunu adına da hareket edemeyecektir.
Kaptan, kabul, red veya başkaca öneri ve karar öncesinde; satranç tahtası, saat ve oyunun konumu hakkında oyuncuya bilgi veremeyecek, bilgisayar ve benzeri araçlardan yararlanamayacak, başkalarına danışamayacak, oyun sırasında, oyuna ve oyunculara bir müdahale yapamayacaktır.
Takım kaptanı oyuncuların davranışlarını FIDE Kurallarının ruhuna uygun olarak izlemeli, bu doğrultuda her zaman takımını yönlendirmelidir. Oyuncular ile olan iletişimde sportmenlik ruhu sergilenmelidir.
Kaptanların, oyuncularına bir oyunu terk etmelerini önermeleri pek bilinmez, uygulaması azdır. Kaptan böyle bir öneride bulunduğunda kuralların emrettiği biçimde davranılmalı, FIDE kurallarının 12. ve 13. maddelerin ruhu ve anlamı unutulmamalıdır. Örneğin; kazanılmak üzere olan bir oyunun terk edilmesini önermek, turnuva sonrasında dahi farklı değerlendirmelere yol açacağı gibi, bu durum karşısında başhakem veya organizasyon farklı yaptırımlar uygulayabilecektir.
Sağlıkla kalınız.
Adana, 03 Aralık 2013
IO&IA Tahsin Aktar
tahsinaktar@tsf.org.tr
