Haberlere dön
14 Eylül 2012Adana, 14 Eylül 2012
Olimpiyat- Genel Kurul-Kural
40. Satranç olimpiyatı bitti. Bitti ama yankıları uzunca zaman sürecek gördüğüm kadarı ile. Organizasyonun başarısı, katılımcı istatistikleri, sonuçlar buna işaret ediyor. Olimpiyat süresince 83. FIDE Genel Kurulu da gerçekleştirildi. Komisyonlar, kurullar çalıştı bildiri sundu. Kurallar komisyonu da raporunu FIDE Genel Kuruluna sundu ve oylandı, kabul gördü. Komisyonun çalışması doğal olarak kural değişiklilerini içeriyordu. Önemli başlıklar içermeyen, daha çok açıklama, yeniden yazım ve açılım olarak karşımıza çıkan değişiklikler Temmuz 2013 de uygulanmaya başlanacak.
Değişiklik kararının hemen ardından Kural Komisyonu Başkanı Mr. Geurt GIJSSEN ile görüşüp, yeni değişiklikleri tartışma ortamı bulduk. IA Solakoğlu bu olanağı sağladı. IA Büyükvural, Ünal ve Tülüce, FA Darı ile Demirci de katıldı görüşmeye. Hem yeni uygulamaya girecek başlıkları konuştuk hem de ortaya çıkan kural yorum ve sorularını ele aldık, üstadın deneyimlerinden yararlanmaya gayret gösterdik. Mr. Gıjssen son derece deneyimli ve yargıları güçlü bir hakem. Her fırsatta bir kural maddesini yaşadıklarına dayandırarak anlatır, yorumlar. Çok uzun yıllardır kırmızı et yemez ve her sabah uzun uzun yürür. (Böyle de bir yanı vardır) Bundan önce en son 2009 da Sevgili Murat Kul ile birlikte bir sabah kahvaltısında birlikte olmuştuk. Yorum ve görüşlerine güvendiğim ender hakemlerdendir.
Madde 9.1.a da "Oyuncuların, belirlenmiş bir hamleden önce veya oyunun tamamında, hakemin izin verdiği haller dışında, anlaşarak berabere yapamayacaklarını yarışma yönergesi ile belirlemek olanaklıdır" deniliyor. Buradan hakeme başvurularak ve hakemin de uygun görmesi üzerine belirlenmiş hamle sınırından önce de 5.2.c ye göre beraberlik yapılabileceği anlaşılmaktadır. Ancak pek çok yerde kural böyle işletilmedi. Sınırlandırılmış hamleden önce hakemden beraberlik isteyen ve beraberlik yapan oyuncuların her ikisine de 12.8 uyarınca kayıp verilmişti. Mr. Gıjssen'e "Eğer; belirlenmiş hamleye kadar hakeme başvurulamayacak ise 'without the consent of the arbiter' cümlesi kurala neden konulmuştur? Ya da hakem bu cümleye göre neye izin verecek veya vermeyecekti" şeklinde mantığını, kuralın gerekçesini sordum. Verdiği yanıttan aslında çelişkinin görüldüğünü anladım. Açıkça şöyle dedi, "... aslında biz kuralı ilk geliştirdiğimizde böyle tartışılacağını düşünmemiştik. İlk mantığımız, kimse belirlenmiş hamleden önce hakeme başvurmasın, ama bazı durumlarda yönerge ile düzenleme yapılabilsin yönünde oluşmuştu. Düşünüyorduk ki ve böyle yazıldı, belirlenmiş hamleden önce beraberlik isteminin hakeme yapılıp yapılamayacağına yarışma yönergesinde yer verilsin. Bu yönerge ile belirlenecek bir durum?" dedi. Elde ettiğimiz sonuç bu. Bir sınırlandırılmış hamle varsa ve yönergede daha önce başvurulamayacağına yer verilmiş ise öneri götüremeyecek oyuncular rakiplerine.
Söyleşide Mr. Gıjssen'e uzunca tartışılan bir maddeyi de sordum, eğitim panosunda örnekler göstererek. Benim, IA Uçarkuş ve bir grup hakem arkadaşımızın da düşündüğü gibi bir yorum aldık. Geçersiz bir hamle yapan oyuncu, kendi saatini durdurmadan önce, (hamlesini tamamlamadan önce), hamlesini düzelterek kendi saatini durdurabilir. Kural aslında çok açık hamlenin tamamlanması ve bu maddede kullanılan terminoloji kuralın yorumuna doğru yol gösteriyor. Mr. Gıjssen "... of course, hamlenin tamamlanması maddesindeki completed ile geçersiz hamlenin tanımındaki completed bunu anlatıyor" diyerek konuyu noktaladı.
Gelelim değişen kurallara. Burada şimdilik kısa başlıklar olarak vermeye çalışacağım, daha sonra her biri üzerinde ayrı yazıları ele almayı düşünüyorum. Eğitimlerde de yeni düzenlemelere yer verilecek önümüzdeki süreçte.
Madde 3.7.e ye bir cümle eklendi. Piyonun terfi şekli daha açık olarak tanımlandı. Piyon, son yataydan bir önceki yatayda iken tahta dışına çıkarılabilir, terfi karesine terfi taşı konulabilir. Piyon son yataya oynar, sonra tahta dışına çıkarılır, terfi taşı terfi karesine konulur. Terfi karesine terfi taşı konulur, piyon tahta dışına çıkarılır. Terfi işleminde uygulanan bu üç yolun geçerliliği tescil edilmiş oldu.
Bir ayrıntılı ekleme de 6. Maddede. Geç kalma süresi 'sıfır' dakika olarak kabul edilmiş ise ve hakem öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir oyunun başlamasını erteleme kararı veriyorsa bu kez sıfır dakika kuralı uygulanmayacak.
10.2. ye de bir ekleme yapıldı. Hızlıoyun bitiş kuralına göre, hakem, kararını sonra belirtmek üzere oyuna devam kararı vermiş ise bu aşamadan sonra oyun 5 saniye eklemeli tempo ile devam edecek, rakibe de 2 dakika süre eklenecek.
Kısaca cep telefonu kısıtlaması olarak bilinen madde genişletildi, telefon veya her hangi bir iletişim cihazının tamamen kapalı olması gerekiyor. Hakemin, tamamen kapalı olmadığını görmesi durumunda bile oyuncu kaybediyor.
12. maddeye de yapılan yeni ek ilginç sonuçlar doğuracağa benziyor. Bir oyuncu, hakemden, Satranç Kuralları içinde belirli noktalarda bir açıklama isteme hakkına sahip olacak. Yani oyuncu hakeme, örneğin "... hocam bu durumda rok yapabilir miyim?"diye sorabilecek. (Mr. Gıjssen'e 50 hamle başvurusu üzerine yapılan incelemede baktık ki 49. hamle olmuş ve kural gereği cezayı verip oyuna devam kararı vermişiz, oyuncu 'neden hocam' diye sorduğunda henüz 49 olmuş diyecek miyiz" diye sordum. Hemen ve kesin biçimde " nooo..." dedi.)
İmzalanmış notasyon kağıdının ardından itiraz edilemeyeceğine ilişkin yanlış algı yapılan düzenleme ile giderildi. Eğitimlerde hep söyledim özellikle hatalı sonuç için başvurular mutlaka değerlendirilmeli diye. İmza atmanın sakıncası yok artık.
Ceza uygulamalarında organizasyonun belirleyeceği başkaca cezalar da uygulanabilecek, örneğin yönergeye yazarak para cezası verilebilecek.
Yine ilginç bir değişiklik, hakem, bir oyuncuyu yarışmadan çıkartırken organizatöre danışması gerekecek.
Hızlı ve yıldırım satranç için süre belirleme hesabında değişiklik oldu. Yıldırım satrançta üst sınır '10 dakikadan az' olarak belirlendi. Buna dayalı olarak Hızlı Satrançta da alt sınır '10 dakika ve üzerinde' olacak biçimde düzenleme yapıldı.
Bunların dışında bazı maddelerin bentlerinde sıra değiştirilirken, bazı maddeler bentlere ayrıldı, bazı maddelere de birkaç sözcük eklenerek anlaşılması kolay hale getirildi.
Sağlıkla kalınız.
Tahsin AKTAR
