Haberlere dön
13 Ağustos 2012
Adana, 13 Ağustos 2012
tahsinaktar@tsf.org.tr
Uzunca bir aradan sonra yeniden yazarak seslenmek hoş oldu benim için 37 derece yaz sıcağını soluyarak. Klima da yetmiyor gerçekten. Boşa geçirecek zamanımız yok şu sıralar. Olimpiyatın hazırlıkları, yeni sezon etkinliklerine yönelme, yaz dönemi etkinliklerini planlanan doğrultuda gerçekleşme sürecini izleme derken bir de bakmışsınız iki ay geçmiş "Neyi Tartışıyoruz" konusunun üzerinden.
Bu arada yine bir hakem eğitimi, söyleşiler, küçük küçük il gezileri, üç koordinasyon toplantısı, iki kez olimpiyat mekânını inceleme gezisi sığdı araya. Biraz vakit kaldı onu da köşeye ayıracağım bu günün bir bölümünde.
Hakem eğitimlerinde ve alanda hata yapıldığını gördüğüm ve üzüldüğüm bir kural uygulaması var. Ne yazık ki aday, il ve gelişim eğitimi alan hakemlerimizin pek çoğunda bu hatayı gözlemliyorum.
Hakemlerimiz;
- Konuları birbirine karıştırmamak için çaba göstermelidir,
- Kurallar manzumesini gelişen duruma karşı salt bir madde üzerinde değil kuralları bir bütün olarak ele almalıdır,
- Kurucu olarak tanımladığımız bağlı kural maddelerini, maddenin kökünü kaçırmamalıdır,
- Her fırsatta, turnuvalar öncesi ve maçlara çıkmadan önce bunları bilerek kendilerini yenilemelidirler.
Peki, nedir 'Hata' olarak adlandırdığım? 4.6.b. Hata burada yapılıyor. Diyor ki madde: "rok yapılırken, oyuncu kaleyi şahın en son geçmiş olduğu kareye bıraktığında hamle yapılmıştır. Oyuncu şahı elinden bıraktığı anda, hamle henüz yapılmamıştır ama geçerli bir rok yapma olanağı varsa oyuncunun başka bir hamle yapma hakkı kalmamıştır,"
Nasıl anlayacağız bu maddeyi buna bakalım şimdi. Rok hamlesi tamamlanmadan yani kale şahın geçtiği kareye bırakılmadan, sadece şah oynanarak geçilmiş ise hamle mutlaka tamamlanacaktır. O hamlede rok yapma olanağı var ise kesinlikle rok yapılacaktır. Oyuncunun başka bir taş ile hamle yapmasına izin verilmez.
Hata yapan hakemler bu maddeyi 4.4.c ile karıştırmaktadırlar. Oyuncu, orada, rok hamlesinin temelde bir şah hamlesi olduğu gerçeğinden hareket ederek, olanaklı ise diğer tarafa rok yapma hakkı verildiği gibi şah ile kurallara uygun başka bir hamle de yapabilmekte. Karıştırmamak gerekir.
Uygulamaya bakacak olursak süreç şöyle işleyecek. Oyuncu, salt şahını oynadığı durumda (4.6.b) saatini durdurup rakibinin saatini de çalıştırırsa geçersiz bir hamleyi tamamlamış olur.
Örneğe bakalım. Hamleler şöyle gelişiyor: 1. e4 e5 2. d4 d6 3. Af3 Af6 4. Fd3 Fg4 5. Şg1 burada beyaz oyuncu kendi saatini durdurarak siyahın saatini çalıştırıyor. Geçersiz hamlenin tamamlandığını görüyoruz. Hakemin görmesi, rakibin uyarması veya başka bir yol ile oluşan bu pozisyonun saptanması durumunda hakem 4.6.b yi uygulayacaktır.
Öncelikle geçersiz hamle uygulaması yapılacak.
- Şe1 karesine getirilecek,
- Siyah oyuncunun saatine 2 dakika süre eklenerek beyaz oyuncuya zaman cezası verilecek,
- Beyaz oyuncunun saati çalıştırılarak beyaz oyuncunun 4.6.b uyarınca hamle yapması beklenecek,
- Burada oyuncunun rok yapma olanağı olduğu için beyaz oyuncu kesinlikle rok yapacak,
- Beyaz oyuncunun beklenen rok hamlesini tamamlayacağını bilmemesi durumunda, hakem, kuralı anımsatacak biçimde eğitim verir gibi davranmayacak,
- Beyaz oyuncunun beklenen rok hamlesini tamamlayıncaya kadar geçecek sürede yapabileceği olası geçersiz helmeler her defasında değerlendirilecek,
Özellikli bir kural uygulaması olduğunu düşündüğüm bu madde böyle uygulanacak. Yetişmekte olan hakemlerimiz rok ile ilgili kuralları ele aldıklarında küçük ayrıntıları mutlaka gözlemlemelidirler.
Sağlıkla kalınız.
Tahsin AKTAR
