Haberlere dön
14 Haziran 2012
Adana, 12 Haziran 2012
tahsinaktar@tsf.org.tr
Çoğu kez kural maddeleri üzerinde değişik ortamlarda yorumlar ve tartışmalar açılır. Bundan hoşlandığımı, bilgilenme ve gelişme adına yararlı gördüğümü daha önceki yazılarımda da belirtmiştim. Kısa süre önce katıldığım bir etkinlikte, hakemlerimizin, bir kural maddesi üzerinde hararetle tartıştıklarını görmek güzeldi doğrusu gelişim adına. Bildiğim kadarı ile dilim döndüğünce oradaki arkadaşlara yardımcı olmaya çalıştım, buradan da bu tartışmaya ışık tutacak bilgileri vermek istedim.
Kural maddesi 6.9, oyuncunun kendisine verilen zaman içinde belirlenen sayıda hamleyi tamamlamaz ise oyunu kaybedeceği hükmünü içermektedir. Bu hükmün, hamle yapıldıktan sonra, geçerli mat, pat, ölü konum gibi sonuçlar ile derhal sona eren oyun için geçerli olmadığı yine madde hükmünden anlaşılmaktadır.
Oyunu sona erdiren geçerli son hamle karşısında oyuncunun kendi saatini durduramamış olmasının, bayrağın düşmüş olmasının, bir önemi kalmamıştır. Buraya kadar sorun olmadan konu ilgililer, taraflarca net biçimde anlaşılmaktadır.
Asıl tartışılan ise yine aynı maddenin bir başka hükmünde dile getirilen durumdur. Der ki madde: "Bununla birlikte, oyuncunun rakibini geçerli herhangi bir olası hamleler dizisi ile mat edemeyeceği bir konuma ulaşılmışsa oyun berabere olur." Bayrak düştüğü halde oyun berabere mi olacak? Evet, eğer madde hükmünde olduğu gibi, rakibin geçerli hamleler dizisi ile kazanamayacağı bir konuma ulaşılmış ise oyun berabere olacaktır. Prensip olarak bayrağı düşen kaybeder diğeri kazanır, bir puan alır. Peki soruyorum. Masada normal yollar ile kazanamayan, bir puanı masada oyun sonunda elde edemeyen oyuncuya başka nedenler ile bir puanı nasıl vereceğiz? Bu maddede temel soru ve alınması gereken yanıt bu olacaktır.
Böylesi durumda hep bayrağı düşen oyuncu için bayrağı düşmeseydi, birkaç hamle sonra veya hemen sonra seri hamleler ile mat edecekti diyerek tartışma başlatılır. Doğrudur, öyle de olabilir. Bizi beraberlik fikrine götüren, hakemlerin beraberlik vereceği durum bunun dışındadır.
Aşağıdaki diyagrama bir göz atalım.
Bu pozisyonda beyaz Af7+ oynadığında kendi saatini durdurmadan önce bayrağı düşüyor. Başhakem berabere sonucunu tescil ediyor.
Nasıl mı? Denildiği gibi beyaz oyuncunun birkaç hamle sonra ne yapacağını değil, siyah oyuncunun kazanma yeteneğinin olup olmadığını gözleyeceğiz. Değinmiştik, beyaz oyuncunun bayrağının düşmesi üzerine siyah oyuncu kazanabilecek durumda olmalı ki bir puanı alabilsin. Kazanma durumunun da varsayımlara dayandırılmayacağını açıkça bildiriyor madde. 'Geçerli, olası hamleler dizisi ile.' Diyagramda beyaz oyuncunun Af7+ hamlesine karşı siyah oyuncunun bir tek hamlesi vardır. Kxf7+. Bu kez siyah oyuncu şah demiş oldu. Beyaz için de kaçınılmaz zorunlu hamle Şxf7+ olacaktır. (Açarak b8 de bulunan kale ile şah denildi) Ve8+ siyah oyuncu içi yine zorunlu hamledir, bunun yanında şah demiştir. Beyaz oyuncunun da Kxe8+ oynamaktan başka hamlesi yoktur, oyun mat ile bitecekti. Kısaca siyah kazanamayacaktır. O nedenle oyun berabere bitmiş, hakem skoru böyle tescil etmiştir.
Özetle, oynanan son hamle karşısında bayrağı düşen oyuncunun bayrağı düşmese idi ne yapacağına değil, rakibinin kazanıp kazanamayacağına bakıyoruz ve sonucu buna göre belirliyoruz, neyi tartıştığımızı bilerek.
Sağlıkla kalınız.
Tahsin AKTAR
