Haberlere dön
14 Temmuz 2009Adana, 14 Temmuz 2009
Kurallar Kurallar (8)
Baş Ağrısı
Kuralları irdelemeye devam ediyoruz. Bu kez Hızlı ve Yıldırım satranç için yapılan düzenlemeleri ele alacağız.
60 dakikalık oyunları hızlı satranç olarak adlandıranlara sıkça tanık oldum. 60 dakikadan az ve 15 dakika ve üzerinde bir zaman temposu varsa bu 'Hızlı Satranç' kuralları ile oynanacak anlamındadır. FIDE'nin yaptığı çok önemli değişiklik oyunun yönetimi ve uygulanacak kurallara ilişkindir. Eğer; en fazla üç masa için bir hakem olacak biçimde düzenlenmiş ve hızlı satranç temposunun kullanıldığı bir yarışma-turnuva varsa bu genel kurallar, yarışma kuralları geçerli olacaktır. Örneğin, 45 dakikalık hızlı satranç temposu ile yapılan bir turnuvada en fazla 3 masa için 1 hakem görevlendirilmiş ise artık üçüncü hamleden sonra da taşların veya tahtanın yanlış dizilişi konusunda başvuru yapılabilecek, hakem dokunulan taşı işaret edebilecek, kural dışı-geçersiz hamleyi saptayabilecektir.
Benzer bir konu da Yıldırım Satranç için getirildi. 15 dakikadan az oyun temposu için 'Yıldırım Satranç' diyoruz. Burada da bir masa için bir hakem varsa oyunun yönetimi ve uygulanacak kurallara ilişkin yeni düzenlemeler içeriyor. Bu durumda da genel kurallar, yarışma kuralları uygulanacaktır. Dikkatli satranççılar hemen, eleme sistemi ile yapılan ve temposu 5 dakika, 10 dakika gibi süreleri içeren oyunları anımsayacaktırlar. Böyle olmasına karşın genel kurallar, yarışma kuralları uygulanır öteden bu yana. Buna da açıklık getirilmiş oldu böylece. Tahmin edileceği gibi yıldırım turnuvalarında eğer bir masaya bir hakem görevlendirilebiliyorsa terfisi tamamlanmamış piyona hakem müdahale edebilecektir.
Yıldırım satranç için olası durum bir masaya bir hakemin her zaman sağlanamayacağı düşünüldüğünde yeni bir uygulama daha getirilmiştir. Geçersiz hamle sporcunun kendi saatini durdurması ile veya rakibin hamlesini yapması ile tamamlanır. Rakip hamlesini yapmışsa geçersiz hamle düzeltilmez. Yapılan düzenleme tam bu noktada. Sporcuların aralarında anlaşmaları durumunda artık geçersiz bir hamleyi tamamlayan bir sporcunun rakibi de hamlesini yaparsa ve rakibi de izin verirse, geçersiz bu hamle düzeltebilecektir.
Baş ağrıtacağını söylemeye çalıştığım düzenlemeye 13.7.a da yer verilmiş durumda. "... Şayet birisi bir kuraldışlılığa tanık olursa hakemi bundan haberdar edebilir." İlk algılama kuraldışı-geçersiz hamlenin 'ihbar' edilebileceği gibi bir algılama içine girilebilir. Öyle değil. Orijinal metinde bir karşılaştırma yapalım. Bu maddede 'irregularity' denilmektedir. Kuraldışlılık olarak belirttiğimiz durum kurallara uygun olmayan durumlar, hatalar, yanlışlıklar, eksiklikler belirtilmiştir. Kuraldışı-geçersiz hamle ise 'illegal move' olarak ele alınmıştır karıştırılmamalıdır. Nedir bunun baş ağrısı? Bu maddeyi 'hak' gören 'birisi' dokunulan taşı, geçersiz hamleyi, bayrağın düştüğünü ve başka bir yığın olayı, durumu hakeme 'ihbar' etmeye başlayacaktır. İhbar edilmesi hakemin buna itibar edeceği anlamına gelmez. Hakem kendi bildiğini kurallar dahilinde uygulayacaktır. Buradaki kuraldışlılık havalandırmanın veya ışık şiddetinin yetersizliği, masanın ayağının sallanması, saatin arızası gibi durumlar olarak düşünülmelidir.
Sağlıkla kalınız.
Tahsin AKTAR
