Haberlere dön
23 Nisan 2009Adana, 23 Nisan 2009
Ulusal Egemenlik
Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı olarak bu haftayı etkinliklerle kutluyoruz. 23 Nisan 1920. Türkiye Büyük Millet Meclisi kuruldu. Ulusun birliği ve egemenliği üzerine içilen andın 89. yıl dönümü. Ulu önder Atatürk'ün ışığında bu ulusun çocukları daha nice 23 Nisanlar görecek.
Kutlu Olsun.
Kurallar Kurallar (5)
Kural değişiklikleri üzerine yapılan çalışmalar Mart 2008 de başladı. FIDE bazı federasyonlara önerilerini iletmişti. Bu federasyonlardan biri de TSF idi. Yazılı görüş ve yorumlarımızı üç kez bildirdik. Almanya'da Olimpiyat sırasında toplanan FIDE komisyonlarından biri de kurla komisyonu idi. Değerli dostlarımız IA Özgür Solakoğlu ve IA Erdem Uçarkuş bu komisyonlarda bulundu. Burada da ateşli tartışmalardan sonra FIDE kuralları yeniden şekillendi, bir madde dışında. Mart 2009 İstanbul'da FIDE başkanlar Kurulunda 6. Maddeye ilişkin görüşler ele alındı ve kurallar 1 Temmuz 2009 da uygulanacak biçimde son şeklini aldı. 2012 Genel Kuruluna kadar artık bir değişiklik ön görülmüyor. Uyumsuzluk yaşanan maddelerde küçük düzeltmeler, anlamını bulamayan, uygulamada güçlük çekilen konularda 2010 da restorasyonlar yapılabilecek.
FIDE Oyun Kuralları yine IA Uçarkuş tarafından Türkçe'ye çevrildi. Şu sıralar son kontrolleri yapılıyor. Türkçe yazım ve dil bilgisi yönünden ele alındıktan sonra TSF resmi internet sitesinde yayınlanacak. Mayıs-Temmuz ayları arasında 35 merkezde hakemlerimize gelişim seminerleri ile anlatılacak. Kapsamlı seminer ise Temmuz ayında Konya'da Ulusal düzeydeki hakemlerimize verilecek. Ocak 2010 da da yeni kitap yayımlanacak.
Kurallarda yapılan değişiklikler daha çok maddelere açıklık getirmek amacı ile ele alınan değişiklikler olmakla birlikte radikal diyebileceğim bazı değişiklikler de oldu. Bu yazıda bir maddeye değineceğim. Sonraki yazılarda her defasında bir kuralı ele alacağım.
Oyunun başlangıcında sporcu/sporcular masada yoksa!
Radikal olarak adlandırdığım temel değişikliklerden biri bu sorunun yanıtında bulunuyor. Halen yürürlükte olan ve kapsamlı değişikliğe uğrayan madde şöyleydi: Madde 6: Satranç Saati
6.6: Oyunun başlangıcında her iki oyuncu da mevcut değilse, yarışma yönergesinde başkaca bir kural belirtilmemiş veya hakem farklı bir karar vermiyorsa beyaz taşlar ile oynayacak oyuncu gelene kadar geçen zamanı kaybeder.
6.7: Programda belirtilen oyun başlangıç saatine göre bir saatten fazla geç gelen oyuncu/oyuncular, yarışma yönergesi tersini belirtmiyor ya da hakem bu yolda bir karar vermiyorsa, oyunu kaybeder.
Yeni durum şöyle.
6.6.a. Satranç tahtasına turun başlamasından sonra gelen bir oyuncu, oyunu kaybeder. Burada, tanımlanan varsayılan zaman 0 (sıfır) dakikadır. Yarışma kuralları ile farklı bir tanımlama getirilebilir.
b. Yarışma kuralları ile farklı bir tanımlama getirildiği durumda oyunun başlangıcında, her iki oyuncu da mevcut değilse, yarışma yönergesinde başkaca bir kural belirtilmemiş veya hakem farklı bir karar vermiyorsa, beyaz taşlarla oynayacak oyuncu gelinceye kadar geçen zamanı kaybeder.
Temel değişiklik; artık oyun başladığında masada olmayan oyuncunun oyunu kaybedeceği yönündedir. Aslında önceki maddede de bunun uygulamasına izin verecek durum vardı. Bekleme süresi bir saat olmasına karşın organizatörler yarışmanın yönergesine yazarak bu süreyi yeniden ayarlayabiliyorlardı madde 6.7 ye göre. Bu değişikliğin ilk uygulaması 2008 Olimpiyatları ile İstanbul Kadın Ustalar Grand Prix yarışmasında yapıldı. Anımsayacak olursanız daha kural değişiklikleri uygulamaya girmeden bu değişik uygulama yadırganmış ve eleştirilmişti. Gözden kaçırılan madde mevcut 6.7 maddesidir. Bu maddeye göre organizasyonlar ele alınmıştı. Şimdi bekleme süresi yok. Yani hakem oyunu başlattığında masada olmayan oyuncu/oyuncular oyunu kaybediyorlar. (Hükmen sıfır puan) İlginçtir, ilk kontrollerde masada olan ancak oyunun başladığı sırada masasında olmayan sporcunun da sıfır puan aldığına Almanya'da Olimpiyatta rastladık. Hakemin takdiri. Başka türlü bunu anlatamayacağım. Takdiri diyorum çünkü yeni ve eski maddelerde '...hakem farklı bir karar vermiyorsa...' denilmektedir. Öyle ise ilk kontrolde masasında olan sporcuya oyun başladığında masasında değilse hakem 'devam' kararı da verebilecektir. Burada son tümceye dikkat çekiyor ve altını çiziyorum. Çoğu zaman rastlıyoruz. Eğitimlerde, böylesi yazı ve sohbetlerde yaptığımız yorumlar hakemlerimiz tarafından 'kural' gibi algılanıyor. Hayır. Bu kural değildir. Yani '... hakem karar verir, hakem farklı bir karar vermiyorsa... ' türünden var olan kurallara bizim yaptığımız yorumlar, yaşanmışlıklardan ortaya çıkan durumları anlatmak içindir. Kuralların önsözünde belirtildiği gibi, özgür biçimde karar verecek, özel durumlardan kaynaklanan sorunları çözecek olan hakemdir.
Şimdi ne olacak?
Ülkemizde yapılan organizasyonları ele alacak olursak yarışma yönergesinin ilk hazırlanışı sırasında, Madde 6.6.a nın verdiği yetkiye dayanarak organizatörler bekleme süresini kendileri ayarlayabileceklerdir. Kalabalık kent yaşamı, sıkışık trafik, yarışmanın kompozisyonu (özellikle velileri ile birlikte hareket etme durumunda olan küçük yaş gruplarına seslenen organizasyonlarda) tur gün ve saatleri gibi etmenleri dikkate alarak sıfır dakika olan bu süreyi yeniden planlayabilecekleridir. Böyle bir planlama yapılmış ise hakemler bu kez 6.6.b maddesine göre işlem yapacaklardır.
Sonraki yazı 9. maddeye ilişkin olacak. Oyunun Berabere Olması. Bu maddede de belirgin değişiklikler var.
Sağlıkla kalınız.
Tahsin AKTAR
