Antalya'ya 'Cemre' Düştü!

Antalya’ya ‘Cemre’ Düştü!

Karşıyaka’dan Merhabalar,

Son dönemlerdeki ulusal ve uluslararası turnuvalar temposu ile diğer satranç konulu ‘yoğunluklar’dan ötürü ancak vakit buldukça güncellenebilen Analiz köşesi, Dünya Yaş Grupları Şampiyonası’nın sona ermesinin ardından uzun bir aradan sonra takipçileriyle buluşuyor. Bu turnuvadan sonra, Ocak ayındaki Türkiye Yaş Grupları Şampiyonası’na kadar büyük ölçekli herhangi bir turnuva bulunmadığından dolayı, köşe tekrar eski günlerinde olduğu gibi düzenli bir şekilde güncellenebilecektir. Yine de, tüm yaşanan gecikmelerden dolayı sizlerden özür dilemeyi bir borç biliyorum.

Bugüne dek, IM Barış Esen, IM Yakup Erturan, IM Kıvanç Haznedaroğlu, IM Umut Atakişi, IM Mert Erdoğdu, WIM Zehra Topel, GM Suat Atalık, WFM Kübra Öztürk, Ata Seçer, FM Hakan Erdoğan, Fethi Apaydın gibi oyuncuların partilerinin yanı sıra, Aviles, Herceg Novi, Subotica turnuvalarının öyküleri ve bu maceralardan analizli partiler kendilerine Analiz köşesinde yer buldular. Ayrıca olaylı Kramnik – Topalov ünvan maçından analizler ve yazarın kendi makale denemeleri de zaman zaman okuyucularla buluştu.

Ancak şimdi geriye dönüp baktığımda, köşede kendisine bir türlü yer veremeyerek belki de en büyük haksızlığı genç yaşına karşın en tecrübeli bayan oyuncularımızdan olan WIM Betül Cemre Yıldız’a yaptığımı düşünüyorum. İzmir’in en yetenekli oyuncularından olan WIM Betül Cemre Yıldız, yaş grupları serüveninin son bölümünde, Dünya 3.lüğü derecesini elde ederek çok değerli bir ‘jübile’ yaptı. Kim bilir, belki de Betül’ün yazısını hazırlamak için, kendisinden bu denli büyük bir başarı beklemişimdir, ne dersiniz?

WIM Betül Cemre Yıldız (foto: Özgür Akman ile söyleşiden)

Şimdi sizleri, köşe yazımızın kahramanının analizli bir partisiyle baş başa bırakmak istiyorum.

WIM Betül Cemre Yıldız (2220) (Türkiye) – WIM Mary Ann Gomes (2262) (Hindistan)

Dünya Yaş Grupları Şampiyonası, Antalya 2007, [C06], (Ataman, A)

Partinin oynandığı 8. tur öncesinde WIM Gomes, 6/7 skoruyla Çek rakibi WIM Nemcova ile liderliği paylaşırken; temsilcimiz liderleri yarım puan arkadan izleyen 5 takipçiden birisiydi. 18 Yaş Bayanlar Grubu’ndaki bu çekişmeli tablo bile, 1. masada oynanmış olan inceleyeceğimiz partinin turnuvanın kaderi üzerindeki önemli etkisini gözler önüne sermek için yeterlidir.

1 e4 e6 2 d4 d5 3 Ad2

Fransız Savunması’na karşılık Tarrasch Devamyolu, beyazların en güvenilir seçeneklerinden birisidir. 3 Ac3 hamlesinde olduğu gibi, beyazlar konumdaki merkezle ilgili herhangi bir karar vermeyerek planını rakibinin vereceği tepkiye göre şekillendirmek istiyor. Ancak d5-karesine herhangi bir baskı uygulanmaması dolayısıyla, siyahların partide tercih etmediği 3…c5 girişimleri de uygulanabilir.

3…Af6 4 e5

Siyahların c8-karesindeki beyaz fili sıkıntısının altını çizen piyon sürüşü ancak şimdi ortaya konuyor. Bunun nedeni, beyazların merkezdeki tansiyonu düşürmeyi, ancak ve ancak tempo kazanma şartıyla kabul ediyor olmasıdır.

4…Afd7 5 Fd3 c5 6 c3 Ac6 7 Ae2 (D)

7…cxd4

Siyahlar ise, yine sıkça rastlanan tepkilerinden olan hamlesiyle beyazların merkezdeki piyon zincirini yıpratmayı hedefliyordu. Birazdan f6-karesinden yaşanacak kırışmalar sonrasında e5-karesinde bir gedik ve e6-hanesinde yarı-açık hatta geri kalmış piyon ortaya çıkacak olsa da, siyahların etkin bir hafif taş oyunu elde edebilmesi adına konumundan bazı tavizler vermesi zorunludur.

8 cxd4 f6 9 exf6 Axf6 10 Af3

c1-filinin çaprazını boşaltıp, d4 ve e5-kareleri üzerindeki kontrolü arttırarak. Her partinin içerisinde, taraflar arasındaki mücadelenin odak noktasını oluşturan, esas konular bulunur. Fransız Savunması Tarrasch Varyantı’nın bu devamyolu için ise, mücadelenin odak noktasını e5-karesi kontrolü ve c8-filinin pasifize edilmesi mücadelesi oluşturur. Eğer siyahlar, konumundaki yapısal zayıflıkları ortadan kaldırabilecek dinamik oyunu hafif taşları ile sağlayamazsa, uzun vadede ibre beyazların lehine dönecektir.

10…Fd6 11 0-0 Vc7 12 Fg5 0-0 13 Ac3

Siyah karelerdeki zayıflıkların daha hissedilir bir şekilde yaşanmasını sağlayacak olan 14 Ab5! ve 15 Axd6 tehdidiyle. Kare kontrolü mücadelesinin önemini vurgulayan güzel bir örneğe, geçtiğimiz yıl Konya’da düzenlenen Mevlana Satranç Festivali’ndeki bir partide de rastlamıştık (IM Umut Atakişi – IM Hasan Kılıçaslan, 1-0, Konya 2006).

1 e4 e6 2 d4 d5 3 Ad2 Af6 4 e5 Afd7 5 Fd3 c5 6 c3 Ac6 7 Ae2 Vb6 8 Af3 cxd4 9 cxd4 f6 10 exf6 Axf6 11 0-0 Fd6 12 b3 0-0 13 Fb2 Vc7 14 Kc1 g6 15 Ag3 Ag4 16 Ve2 Ff4 17 Kce1 Ve7 (D)

18 Fb5!

Yukarıdaki konumda üstünlük arayışındaki beyazlar, e5-karesinin kontrolünü ele geçirmek amacıyla öncelikle c6-karesindeki atı ortadan kaldırarak işe başlıyor. Satranç Okulu Websitesi’nin editörü FM Selim Gürcan’ın Türkçe’mize kazandırdığı, GM Israel Gelfer’in Konumsal Satranç El Kitabı (TÜSGEV Yayınları, 2004) adlı eserini incelemiş olanlar, benzer bir yaklaşımın Smyslov – Rudakovsky, 1-0, Moskova 1945 partisinde de ortaya konmuş olduğunu hatırlayacaklardır.

18…Fd7 19 Fxc6 bxc6 (D)

20 Fc1!

Yukarıda bahsedilen plana sadık kalarak. Beyazlar yine e5-karesi kontrolü mücadelesi için, bu defa siyah-renkli filleri değişmek istiyordu.

20…Fxc1 21 Kxc1 Kf4 22 h3 Ah6 23 Ve3 Kaf8 24 Ae5 Vd6 25 Kc2 Şg7 26 Kfc1 (D)

Siyah fillerin kırışılması sonrasında e5-c5 karelerindeki gediklerin olumsuz etkisi daha net gözlenebiliyor. Yukarıda öğretici bir örneği gösterilmiş olan ‘iyi at – kötü fil’ durumları da, beyazların Fransız Savunması ile başlamış partilerde ulaşmayı hedeflediği senaryolardandır. Uyguladığı fikirler sonucunda, beyazlar partiyi birkaç hamle içerisinde kazanmayı bildi.

26…K4f6 27 Axc6 Fxc6 28 Kxc6 Vb4 29 Kc7+ K8f7 30 Vg5 1-0

Bu öğretici örneği paylaştıktan sonra tekrar WIM Yıldız – WIM Gomes partisine dönelim.

13…a6

Yukarıdaki örneği inceledikten sonra daha da rahat bir şekilde anlayabileceğimiz gibi, siyahlar rakibinin 14 Ab5 hamlesini önlemek istedi.

14 Fh4!? (D)

Fransız Savunması’ndaki e5-karesi mücadelesinde ortaya konan bir başka tematik yöntem. Beyazlar siyah-renkli fillerin kırışılması amacına, bu defa Fg5-h4-g3 manevrasıyla ulaşmak istiyor.

14…Fd7 15 Ke1 Kae8 16 Kc1 Ff4 17 Fg3

Böylece beyazlar az önce belirtilen manevrasını tamamladı. Ancak, satrançta zamanlamanın önemini hatırlamakta fayda var: her ne kadar fillerin değişimi beyazların işine gelse de, bu fikri ‘gözü kapalı’ bir şekilde uygulamaktansa, en doğru zamanı kollamak daha doğru bir tutum olacaktır.

17…Ah5 18 Kc2 Vd6 19 a3 g6 20 Fxf4 Axf4 21 Ff1 Ah5 22 Ae5! (D)

Görünüşe göre beyazlar konumunda büyük gelişmeler kaydetti. Siyahlar ise, yazımızın önceki bölümlerinde bahsettiğimiz, yapısal zayıflıklarının hissedilmemesini sağlayacak dinamik oyununu ortaya koyamadı.

22…Ag7 23 g4!?

Beyazlar son hamlesiyle, g7-karesindeki atın ayaklarını kesmeyi hedefliyor. Yakın zamanda Avrupa Kulüpler Kupası’nda IM-normu almış olan Ata Seçer de dönem dönem WIM Betül Cemre Yıldız ile İzmir’de çalışmış olan bir antrenörümüz. Acaba Betül, kendisinin Haddouche karşısındaki partisinden mi etkilenmişti?

Ata Seçer, Cezayir’li rakibi karşısında 30 g4! hamlesini ortaya koymuş ve mücadelenin devamında oyunu kazanmayı bilmişti. Bu parti, 15 Kasım 2006 tarihli Analiz köşesinde de incelenmişti (Seçer – Haddouche, 1-0, Tunus 2006).

23…Kf4 24 Ae2 Ke4?! (D)

Merkezdeki kale, sizde de ‘biraz sallantıda’ izlenimini uyandırmıyor muydu?

25 Axd7!

Siyah kalenin düşürülmesi düşünceleriyle oynanmış, çok kuvvetli bir hamle daha. Siyahların 25…Vxd7 yanıtını ortaya koyması, 26 f3 Ke3 27 Şf2 kalite kazanan devamyolu dolayısıyla mümkün değildir. Bu durum ise, beyazların farklı bir şekilde kalite kazanmasına imkan tanıyordu.

25…Kxg4+ 26 Ag3 Kxg3+ 27 hxg3 Vxd7 28 Fh3

e6-piyonunun zayıflığından faydalanmak amacıyla.

28…Vd8 29 Kd2 Vf6 30 Ke3 Kf8 31 Kb3

Beyazların 3. yataydaki kale hamlesiyle başarmaya çalıştığı, siyahları vezir kanadında piyon sürüşlerine kışkırtarak, kaleleri için girişler yaratabilmekti. Kalelerin etkili olabilmeleri için, açık dikeylere sahip olması gerektiği, 50 Öğretici Satranç Dersi (FM Steve Giddins) gibi çeşitli eserlerde de dile getirilmiş olan, bilinen bir gerçektir.

31…Kf7 32 Şg2 Af5 33 Fxf5 gxf5 34 Ke3 Kg7 35 Vh5 Kg6 36 Kb3 Vg7 37 Kc2 Vf7 38 Ve2 Şg7 (D)

Tarafların 40. hamleye yaklaştığında sakin hamleleri tercih etmesi, pratik anlamda oldukça doğaldır. Gerçekten de 30 ile 38. hamleler arasında WIM Yıldız ve WIM Gomes konumun kaderinde çok büyük etkileri olmayacak sakin hamlelerle zaman kontrolünü tamamlamak istemişti. Fakat, temsilcimiz bir sonraki hamlesiyle anidetn tutumunu değiştiriyordu.

39 Kxc6!

“Materyal üstünlüğe sahip olan tarafın en büyük avantajı, bu üstünlüğünden en uygun zamanda vazgeçerek daha rahat bir konum elde edebilmesidir.” Bu sözlerimi öğrencilerime kaç defa ilettiğimi ben bile hatırlamıyorum. Burada da ortaya koyduğu etkili kalite fedasıyla, beyazlar siyah vezir ve kalenin olumsuz konumlarından, daha da önemlisi ağır taş finallerinde sonuca etki eden en önemli durum olan rakip şahın çıplak konumundan faydalanacaktı.

39…bxc6 40 Vxa6

WIM Yıldız yeni 30 dakikasına kavuşurken, aynı zamanda da 41 Kb7 tehdidini ortaya koymaktaydı.

40…Şh6

Siyahların çok fazla seçeneği yoktu, çünkü 40…Vf6 41 Kb7+ Şh6 42 Va7 devamyolu da konumu ancak partinin devamına transpoze edebilirdi.

41 Kb7 Vf6 42 Va7 Vh8 43 Vc5!

Merkezileştirme! Bu gibi ağır taş finallerinde üstünlük elde edebilmenin en temel yöntemlerinden birisi, vezirlerin en etkili olabilecekleri merkez bölgelerde konumlandırılmasıdır. Rakip vezir tahtanın köşesinde ancak h7-piyonunun savunulması görevine hizmet ederken, beyazlar son hamlesiyle Vc1+ fikirlerini ortaya koymaktaydı.

43…Vf6 44 Vc1+ Kg5

Zorunlu, çünkü 44…Vg5? 45 Vh1+! Vh5 46 Kxh7+! devamyolu siyahların vezir kaybetmesine neden olurdu.

45 Vf4 Şg6 46 Vc7

“Saldıran taşlar ile savunan kuvvetler arasındaki en büyük fark, saldıran taşların hareket kabiliyetlerini korumalarıdır. Buna karşın, savunmadaki taşlar, rakip kuvvetler baskılarını ortadan kaldırmadığı müddetçe hareketsiz kalacaklardır.” Daha önceki Analiz köşelerinde dile getirilmiş olan bu düşüncelerin güzel bir örneğini, WIM Yıldız sürekli olarak uyguladığı vezir manevralarıyla ortaya koymaktaydı.

46…Kh5 47 Vc8

Ortaya konmuş olan yeni tehdit, 48 Vg8+ ve 49 Kxh7#’tı. Rakibinin sürekli baskısı karşısında kalan siyahların, en sonunda çaresiz kalacağı artık çok açıktır.

47…Kh6 48 Ve8+ Şg5 49 f4+ Şg4 50 Vg8+ Şh5 51 Kg7 Kg6 52 Vxh7+ Kh6 53 Vg8 Kg6 54 Kxg6 Vxg6 (D)

Tüm bu etkili forse hamleler dizisi sonrasında, sıra artık ‘bitirici vuruş’a gelmişti. İşte şimdi göreceğimiz son ustaca hamle, masanın etrafında bulunan Kahraman Olgaç, Özgür Solakoğlu, Özgür Akman ve köşenin yazarını çok mutlu ediyordu.

55 Vh8+! 1-0

Elbetteki 55 Vxg6+ sonrasıda oluşan piyon finali de, sahip olduğu uzak geçer dolayısıyla beyazlara kazançtır. Ancak siyah şahı a-geçerinden bir adım daha uzakta bırakan partideki tercih, daha doğruydu. Dünya 3.müzden oldukça öğretici bir parti.

WIM Betül Cemre Yıldız, yol arkadaşları WFM Kübra Öztürk ve WIM Zehra Topel ile birlikte (foto: Murat Kul ile söyleşilerinden).

WIM Betül Cemre Yıldız, elde ettiği Dünya 3.lüğünün yanı sıra, bu önemli başarıya ulaşma yolunda ortaya koyduğu oyunla kendisini turnuva boyunca takip eden satrançseverlere gurur dolu anlar yaşattı. En büyük dileğimiz, kendisinin başarısını arttırarak sürdürmesinden farklı bir temenni olamaz…

WIM Betül Cemre Yıldız’ın başarısının yanı sıra, uluslararası yaş grupları turnuvalarında artık bir ‘sembol’ümüz haline gelen WFM Kübra Öztürk’ün başarısı da burada dile getirilmeli. Kübra da son tur elde ettiği galibiyetle 1.liği paylaşarak saygın 4.lük derecesini yakaladı. Tüm bu başarılarda, Federasyonumuz’un, ama özellikle de bayanlarımızın antrenörü GM Adrian Mikhalchisin’in ve Milli Takımlar Sorumlusu Özgür Solakoğlu’nun payının yadsınamaz olduğunu düşünüyorum.

Turnuvada temsilcilerimizin aldıkları dikkate değer diğer sonuçlar ise aşağıdaki şekilde gerçekleşmişti:

8 Yaş Genel – Volkan Sevgi, Oğuz Kaan Güven, Cahit Karaca ve Egemen Karşu 7 puan

8 Yaş Bayan – Nisan Ulusoy 7 puan

10 Yaş Genel – Cemil Can Ali Marandi (1786) 7.5 puan, Vahap Şanal ve Batuhan Daştan 7 puan

10 Yaş Bayan – Yeşim Patel 7 puan

12 Yaş Genel – Cankut Emiroğlu (1990) 6.5 puan

12 Yaş Bayan – Burcu Şaşmazel (1872) 7 puan

14 Yaş Genel – Burak Fırat (2147) 6 puan

14 Yaş Bayan – Emel Kaya (1883) ve Seray Tulay (1753) 6.5 puan

16 Yaş Genel – Mustafa Yılmaz (2247) ve Mert Yılmazyerli (2120) 7 puan

16 Yaş Bayan – WFM Kübra Öztürk (2174) 8.5 puan

18 Yaş Genel – Can Ertan (1972), Ali Ammar Camcı (1979) ve Levent Polatel (2009) 5 puan