Haberlere dön
4 Mayıs 2007
Adana, 04 Mayıs 2007
Uzunca bir süredir ‘Kurallar Kurallar’ sunumu ile dizi halinde uygulamada güçlük çekildiğini gördüğümüz kural anlatımı dizisine ara verdim. İlgilenen dostlarımızdan gelem e-postalarda, “… ne oldu Hocam, neden yazmıyorsunuz?...” diyenlere verdiğim yanıtı sizlerle de paylaşayım. 2005 Aralık ayında yayımlanan ‘FIDE Satranç Kuralları’ kitapçığının ikinci baskısını hazırlıyoruz. Bu yeni baskıda kuralların daha iyi anlaşılır Türkçesi ve yorumları ile FIDE tarafından resmi sitelerinde yayınlanan yeni düzenlenmiş metni bulabileceksiniz. Böylesi çalışmalar uzun zaman alıyor hiç şüphesiz. Planlamada bir aksama olmaz ise mayıs sonunda yeni baskı FIDE Satranç Kuralları kitapçığı illerimize gönderilecek.
Kurallar Kurallar (3)
Rok ile ilgili olarak birkaç şey söyleyelim.
Satranç oyunu tek el ile oynanır. Bunu ihlal eden oyuncular, kurallar içerisinde, hakemin takdir hakkını da göz ardı etmeden, 13.4 e göre cezalandırılırlar. (12.8 de unutulmamalıdır)
FIDE kuralları 4.4-c: “ …. Şah ve kalesine aynı anda dokunursa…….. “ tümcesinde şah ve kaleye aynı anda dokunmak sözcük dizinine baktığımızda, iki el ile rok yapılma eyleminin varlığını kolayca sezinleyebiliriz. Aksi durumda şah ve kaleye aynı anda nasıl dokunulur? Bunu, kurallar içerisinde olabilirlik ölçüsü olarak kabul edebiliriz. Kural koyucu aynı anda dokunmaktan söz ettiğine göre, göreceli olarak olabilirliği her zaman tartışılabilir, 13.4 e göre bir uygulamanın gereksizliğini düşünüyorum.
FIDE kuralları 4.6-b: “ ….. Oyuncunun sadece şahını elinden bıraktığı durumlarda ise hamle henüz yapılmamıştır……..” deniliyor.
Diyagramdan da gözlenebileceği gibi, beyaz sporcunun bu aşamada Şg1 hamlesinden sonra saatini durdurarak siyahın saatini çalıştırması üzerine hamle tamamlanmış gibi görünse de, 4.6-b ye göre hamle henüz yapılmamıştır. Kuralı anlatan iyi bir diyagram olduğunu zannediyorum. Ne olacak şimdi? Yapılacak iş şu: Bu oyuncu artık kesinlikle rok yapacak. (Diyagrama göre geçici veya kalıcı olarak rok'a engel bir durum yok) Saat söz konusu olduğundan kuraldışı hamle uygulaması da gerçekleştirilecek. Daha açıkçası, beyaz, şahını iki kare oynaması ile rok eğilimini ortaya koymuş oluyor. Bunu başka türlü algılamayacağız. Başka kural maddeleri ile karıştırmayacağız. (Örneğin 4.4-c gibi) üzerinden kaç hamle geçerse geçsin rok gerçekleştirilecektir. (olanaklı değilse, bu bir şah hamlesi olarak kabul edilecek, o zaman 4.3-a uygulanabilecektir)
Kimsenin kafasını karıştırmak istemiyorum. Yukarıdaki durumu uygulayacağız. Ama şimdi akla başka bir durum geliyor. Sadece düşünelim ve neyin nasıl anlaşılır olması gerektiğine, belki de kural koyucunun anlatımına, kavramlara eğilişine bir eleştiri getirmeyi amaçlıyorum. Bunun kural komisyonuna da gönderilmesini sağlayacağım. ( Bir durum daha var, başka bir Kurallar Kurallar da ele alacağım, bu konuyu da kural komisyonuna taşıyacağım)
Durum şu: Sözün Özü köşesinde Kurallar Kurallar (1) de değinmiştik. Hamlenin yapılması, tamamlanması ve kuraldışı durumlarda, tamamlama ve yapılma kavramları. Yukarıdaki yorumlarda, koyu yazı ile belirttiğim iki yer var. Kuralın özüne göre, Şg1 oynanarak hamlenin siyaha geçmesi durumunda, hamle henüz yapılmadı deniliyor. 7.4-a ya göre de kuraldışı hamle, hamlenin tamamlanması ile ortaya çıkıyor yani rakip saatin çalıştırılması ile. Soruyorum? Diyagrama göre anlatılmaya çalışılan durum kuraldışı mıdır? Hani kural dışı hamle, hamlenin tamamlanması ile gerçekleşiyordu? Bu durumda hamle henüz (bırakın tamamlamayı bir kenara) yapılmadı bile.
Nasıl, ne dersiniz, doğru mu düşünüyorum?
Sağlıcakla kalın…
Tahsin AKTAR
