Haberlere dön
15 Kasım 2006
Merhaba Değerli Satrançseverler,
Haftasonunda Ankara’da düzenlecek olan İş Bankası Satranç Ligi arifesindeki yazımla karşınızdayım.
Öncelikle Garry Kasparov – Benim Ustalarım…
3-4 Kasım 2006 tarihleri arasında efsanevi Dünya Şampiyonu Garry Kasparov, İş Bankası Kültür Yayınları & Türkiye Satranç Federasyonu işbirliği ile çıkan kitabının tanıtımı için İstanbul’a geldi. Daha önce kendisiyle aynı turnuvada oynama onurunu yaşamama karşın (Avrupa Kulüpler Kupası 2004), ‘Oradaydım’ diyebilmek adına ben de Cuma gecesi İzmir’den otobüsle İstanbul’a gittim, kitap fuarındaki yaklaşık 1.5 saatlik konuşmasını izledim, sonra da kitabını imzalı bir şekilde aldıktan sonra akşam İzmir’e döndüm. Karlı bir hava olmasına karşın, satranç dünyasının en büyük markasıyla aynı atmosferde bulunmaya birçok satrançseverin geldiğini görmek orada bulunan tüm satrançseverler arasında mutlulukla, kitapseverler arasında ise şaşkınlıkla (!) karşılandı. Bu muhteşem eseri çeviren Ziya Ahmedov’a ve bizlere kazandıran TSF & İş Bankası işbirliğine teşekkür etmek istiyorum. Bir başka ‘satranç devi’ Vassily Ivanchuk, en beğendiği satranç eseri olarak boşu boşuna bu eserden bahsetmiş olmamalıydı, öyle değil mi?
TÜYAP Kitap Fuarı’nda Kasparov yoğun ilgiyle karşılaştı.
15 Kasım tarihli köşe yazımızın konuğu, enteresan partisiyle Ata Seçer olacak. Son dönemdeki yükselen performans grafiğiyle USSP listesinin üst sıralarını zorlamaya başlayan oyuncu, artık IM olabilmek için yalnızca ELO’sunu 2400’ün üzerine çıkarması gereken FM Yakup Erturan ile birlikte Kasım ayının ilk haftasında Tunus Grand Prix Turnuvası’nda ülkemizi temsil etti. Her iki sporcumuz da başarılı sonuçlar ortaya koyarken, bunun neticesinde, aynı 2005 Federasyon Kupası’nda olduğu gibi, FM Erturan 1., Seçer ise 2. sırada turnuvayı tamamladılar. Daha da önemlisi, kazandıkları ELO puanları sayesinde ünvan hedeflerine bir adım daha yaklaştılar. Umuyoruz ki, bir sonraki ELO listesinde her iki sporcumuzu da yeni ünvanlarıyla birlikte göreceğiz.
Geçmiş yıllardaki bir yıldırım turnuvasında Ata Seçer, IM Emre Can karşısında. Yanda ise Tunus Grand Prix Turnuvası’nın galibi FM Yakup Erturan’ı görmekteyiz.
Daha önceki Analiz köşesi yazılarında beyazların ‘mutsuz’ sonuçlarla tahtadan ayrıldığı iki İspanyol partisi incelemiştik. Ancak repertuarının önemli bir parçasını oluşturan bu açılışta beyaz taşlarla Ata Seçer, Cezayirli genç rakibi karşısında galibiyet elde etmesini bildi…
Ata Seçer (2269) – IM Mohamed Haddouche (2312)
Tunus Grand Prix Turnuvası, Kasım 2006, [C97], (Ataman, A)
1 e4 e5 2 Af3 Ac6 3 Fb5
Ne siyah ne de beyaz taşlarla bu varyanta girmememe karşın, İspanyol partilerini incelemeyi çok öğretici bulmaktayım. Her iki tarafın da açılış boyunca uyguladıkları manevralar, arkalarındaki derin fikirler dolayısıyla iyi bir satranç anlayışı gerektirmektedir.
3…a6
Kramnik’in 2000 yılında Kasparov’a karşı sürekli olarak oynayarak popülerleştirdiği 3…Af6 hamlesiyle başlayan Berlin Savunması’na, en azından bu parti de rastlamıyoruz.
4 Fa4 Af6 5 0-0 Fe7 6 Ke1 b5 7 Fb3 d6
Bu hamleyle birlikte ‘ürkütücü’ Marshall Gambiti’ne girilmeyeceği de ortaya çıktı. Oysa 7…0-0 hamlesi beyazları kritik bir karar vermeye zorlayabilecekti: Marshall’a izin vermeli miyim, yoksa 8 h3 gibi hamlelerle Anti – Marshall’ı mı seçmeliyim?
8 c3 0-0 9 h3
Siyahların …Fg4 hamlesiyle d4-piyonu üzerine baskı kurulması fikrini ortadan kaldırarak.
9…Aa5
Daha önceki karşılaşmalarında 9…Ab8 hamlesiyle Breyer Varyantı’nı tercih etmesine karşın, Cezayirli oyuncu küçük bir açılış sürpriziyle Chigorin Varyantı’na girerek Seçer’i şaşırtmak istemiş olmalıydı. Son hamlesiyle siyahların atı tahtanın kenarına gitmesine karşın, buna karşılık c-piyonun önü …c5 sürüşleri için tempoyla açılmış oluyor. Beyazlar 8 c3 hamlesinin bir başka yararlı noktası olan c2-hanesinin boşaltılması sayesinde, ‘İspanyol fili’ni saklayabilecektir.
10 Fc2 c5 11 d4 Vc7 12 d5 (D)
Böylelikle beyazlar merkezin tansiyonunu düşürerek, konumun kapalı bir görünüm almasını sağladılar. Bu gibi kapalı pozisyonlar taraflara kısa vadeli hedeflerden çok, stratejik amaçlı uzun vadeli planlar yapmasına imkan tanır. Elbetteki siyahların ortaya koyacağı tepki konumun şekillenmesinde önemli bir rol oynayacaktı.
12…c4
Siyahlar 3 ana alternatiften birisini tercih etti. Son hamlesiyle, c5-karesi boşaltılmıştı ve kendisinin …Ab7-c5 manevrasıyla atının konumunu geliştirmek istediği düşünülebilir. Diğer alternatiflerden …Ac4 hamlesi atın b6-hanesine yerleştirilmesi fikrini taşırken, esnek bir yararlı bekleme hamlesi olan …Fd7 de siyahların planlarını henüz rakibe belli etmezdi.
13 b4 cxb3 e.p.
Neredeyse zorunlu, çünkü 13…Ab7 14 a4! Fd7 15 a5 sonrasında siyahların atını tekrar aktifleştirebilmesi mümkün görünmemektedir. Vezir kanadında karşı oyunun yok edilmesi ise, mücadeleyi beyazların avantaj sahibi olduğu bölge olan şah kanadına taşırdı.
14 axb3 Fd7 15 Ke3?!
Tek başına kötü bir hamle olmamasına karşın, yabancı kaynakların ‘rook lift’ adını verdikleri bu tip kale hamlesinin başına ?! işareti daha iyi bir fırsatın kaçması dolayısıyla konulmuştur. Burada 15 Fa3! hamlesiyle ortaya konan 16 Axe5 tehdidi, siyahları 15…Fd8 gibi pasif bir hamle yapmaya zorlardı. Daha doğal görünümlü 15…Kfe8? fikrinin ise bir kere daha 16 Axe5! hamlesiyle yanıtlanabileceğine dikkat edelim: 16…dxe5 17 Fxe7 Kxe7 18 d6 ve beyazlara materyal kazanarak.
15…g6?!
Siyahlar da doğru planı uygulayamadı, halbuki kenardaki atın artık daha önce bahsettiğimiz manevra sayesinde 15…Ab7 ile mücadeleye döndürülmesi gerekiyordu.
16 Fa3!
Geç olsun da güç olmasın!
16…Fd8 17 Abd2
İspanyol Açılışı’nın bu klasik manevrası (Abd2-Af1-Ae3/g3), burada arkasında bir başka amaç daha taşımaktadır: c4-hanesinin kontrolü.
17…Vb8 (D)
18 b4!
Bu tip anti-gelişim hamlelerini her zaman sevmişimdir. Beyazların siyah-renkli filinin a3-f8 diagonalindeki görevini tamamlamasının ardından, Seçer çaprazın kapatılmasından çekinmemiş olmalı. Oysa, siyah atın pasifleştirilmesi ya da c4-karesinde yeni bir zayıflık yaratmak konumda daha kritiktir.
18…Ac4
18…Ab7 19 c4 devamyolundan sonra beyazlar üstünlük iddiasında bulunabilecekti. Tüm bu sıkıntıların, siyahların …Ab7-c5 manevrasını geciktirmesinden kaynaklandığına dikkat edelim. Şimdi beyazlar üzerine baskı kurabileceği bir zayıflık yaratıyordu: ayrık c4-piyonu.
19 Axc4 bxc4 20 Ad2
Bir zayıflık, ancak biz ondan faydalanabiliyorsak gerçek bir zayıflıktır, öyle değil mi? Bu nedenle beyazlar hemen c4-piyonuna saldırmakta bir sakınca görmemişti. Aynı zamanda, 3. yatay beyaz kalenin kullanımına açılmaktadır.
20…Fb5 21 Af1 Ah5 22 Kf3 Fg5
Siyahlar da belki de konumdaki tek avantajı olan f4-karesinin kontrolünden tam anlamıyla faydalanmak istiyordu.
23 g3 Fd7 24 Fc1!?
h3-piyonunu bırakan, ilginç bir fikir.
24…Vd8?!
Zaten sıkıntılı olan konumda siyahların, h3-piyonunu alarak mücadelesine bir hedef katması gerektiğini düşünüyorum.
25 Fxg5 Vxg5 26 Vd2
Elbetteki, rakibinin konumda zayıf piyonları olması Ata Seçer’i vezir kırışmalarına girmeye hevesli kılıyordu. 26…Vxd2 27 Axd2 sonrasında beyazlar üstündür; örneğin, 27…Kfc8 28 Fd1! h6 29 Fe2 Fb5 30 Şg2 Ag7 31 Ke3 f5 32 exf5 gxf5 33 f4!.
26…Ve7 27 Vh6
Siyah şah kanadında kronik sıkıntılar yaratmak amacıyla.
27…Ag7 28 Ae3 (D)
28…f5
Çaresizce konumu karıştırabilmek adına. Bu partide başarılı bir sonuç verememesine karşın, bu tip yaklaşımlar pratik satrançta önemlidir. Beniamin Blumenfeld son Analiz köşesine konuk olarak “Kayıp ya da ciddi anlamda kötü durumlarda ise, elinizden geldiği kadar konumu karıştırma çabası içerisine girin. Normal devamyollarının mağlubiyeti engelleyemeyeceği hallerde, fedalar yapmaktan çekinmeyin. Bu fedaların ana amacı ise, aktif karşı şanslar elde edebilmektir” sözünü dile getirmiyor muydu?
29 exf5
İdeal olmasa da, pratik anlamdaki en kuvvetli yanıt. Beyazlar 29 Axc4 hamlesini hemen ortaya koyabilecekken, siyah atın hapsedilmesinin rakip üzerinde daha sarsıcı bir etkisi olduğunu düşünmüş olmalıydı. Oysa siyahlar, son hamlesinde her ne pahasına olursa olsun aktiflik arayışında olduğunu ‘seyirciler’e göstermişti.
29…Fxf5
29…gxf5 30 Axc4 devamyolu, siyah şah kanadının biraz daha açılmış olması dolayısıyla beyazlara daha avantajlıdır.
30 g4!
İşte temel fikir buydu! f5-h5 karelerinin kontrolü sonrasında siyah at g7-hanesinde sefil bir görünüm verecektir.
30…Fxc2 31 Kxf8+ Vxf8 32 Axc2 (D)
Görünüşe göre siyah vezir f-dikeyindeki aktifliği sayesinde bazı karşı şanslar yaratıyordu…
32…Vf3 33 Ae3!
Ancak ‘beyaz atın tangosu’ vezirin aktifliğinin ancak geçici olduğunu bizlere gösteriyor.
33…Kf8?!
Belki de 33…Ve2 ve takiben 34…Kf8 ile f2-karesi üzerinde baskı kurmak daha dirençli bir plan olabilecekti.
34 Vh4 g5
Kötü bir plan daha. Elbetteki beyazlar g5-piyonunu almayacaktı. Fakat asıl yanlış olan yaklaşım, siyahların vezir kırışması sonrasındaki oyunsonunda karşı oyun şansları olduğunu düşünmesiydi.
35 Vg3 Vxg3+?
Siyahlara hiçbir şans bırakmaması adına kendisinin 28. hamlesiyle tamamen ters düşen bir fikir. Beyazların yapması gereken, yalnızca zayıf siyah piyonları toplayıp geçer piyonların ilerletilmesinden faydalanmaktır.
36 fxg3 Kf3 37 Axc4 Kxg3+ 38 Şh2 Kxc3 39 Axd6 (D)
Forse hamleler dizisi sonrasında bile siyah atın mücadeleye katılamadığını görmek, beyazların 30 g4! hamlesinin ne kadar etkili olduğunu bizlere bir kere daha hatırlatmaktaydı.
39…h5 40 Kxa6 Kc2+ 41 Şg1 Kd2 42 b5
d-piyonunun pasif bir şekilde korunmasının gereği yoktu, çünkü 42…Kxd5 43 gxh5 Axh5 44 Kc6! sonrasında b-piyonunun ‘yürüyüş’ü engellenemezdi.
42…hxg4 43 b6 gxh3 44 b7
Geçer piyonlar sürülmelidir!
44…h2+ 45 Şh1 1-0
Rakip kuvvetlerin mücadele dışına itilmesine ilişkin, oldukça öğretici fikirlerin uygulandığı güzel bir parti…
Haftasonunda İş Bankası Satranç Ligi’ne katılacak takımlarımıza ve sporcularına başarılar dilerim. Bir sonraki Analiz köşesinde görüşünceye dek, satranç dolu günler!
Hazırlayan: FM Alper Efe ATAMAN
