Hamle Sırası Topalov'da!

Karşıyaka’dan Merhabalar,

Elista’daki Ünvan Maçı, dünya satranç kamuoyunun gündeminin ilk sırasında olmaya devam ediyor. 8. partideki galibiyeti ile GM Veselin Topalov, maçta tahta başında elde ettiği ilk zaferini kazandı ve Ünvan Maçı’ndaki yaşanan heyecanı varılan 4.0 – 4.0 skoru ile bir basamak daha arttırdı. Partide Kramnik’i Topalov, Topalov’u ise Kramnik gibi oynarken görmek benim açımdan oldukça enteresan oldu. İyi seyirler!

GM Veselin Topalov, 5. partiyi hükmen kazanmıştı.

GM Vladimir Kramnik (2743) – GM Veselin Topalov (2813)

Dünya Şampiyonluğu Ünvan Maçı, Elista 2006, [D47], (Ataman, A)

1 d4 d5 2 c4 c6

Enteresan bir şekilde, Dünya Şampiyonluğu Ünvanı mücadelesinde, oynanmış tüm partilerin 1 d4 hamlesiyle başladığını görmekteyiz. Merak edilen konu, 4.0 – 4.0 skoruyla eşitliğin sağlanması sonrasında 1 e4 sistemlerinde geçilip geçilmeyeceğidir.

3 Af3 Af6 4 Ac3 e6 5 e3 Abd7 6 Fd3 dxc4

GM Alexei Dreev, Meran Varyantı’nın uzmanlarının başında gelmektedir. Siyahların sağlam konumunun yanı sıra, pozisyonu kazanca zorlayabileceği olanakları da olması, rakibinin 1 puan gerisindeki Bulgar temsilcinin maç stratejisine uyduğu söylenebilir. …dxc4 hamlesiyle uygulanmak istenen fikir, beyazların Fd3-c4 ile tempo kaybetmesi ve daha da önemlisi, siyahların takiben yapacağı …b5 sürüşü ile beyaz-renkli filinin geleneksel sıkıntılarını ortadan kaldırma amacıdır. Ancak göz önünde bulundurulması gereken konu, siyahların merkez piyonlarından birisinin ortadan kalkması sonucunda beyazların bu bölgede avantajı olduğudur. Bu nedenle oluşan ‘dengesizlik’ten dolayı, her iki tarafın karşılıklı şansları bulunduğu söylenebilir.

7 Fxc4 b5 8 Fe2!?

En ‘istekli’ hamle bu olmasa da, Kramnik küçük açılış sürprizleriyle rakibini karşılamak istiyor olabilirdi. Ana alternatif tabii ki 8 Fd3 hamlesidir.

8…Fb7 9 0-0 b4

Meran Varyantı’nda siyahların temel olarak arasından seçim yapabileceği 2 farklı stratejisi olduğu bilinir: partideki 9…b4 hamlesi gibi b-piyonunun ilerletilmesiyle beyaz atın tahtanın kenarına sevk edilmesi, ya da daha riskli olan …a6-c5 planıyla filin çaprazının hemen açılması ve beyazların e4-d4 merkez yapısına saldırılması. 2. olanak hakkında daha fazla bilgi edinmek isteyen satrançseverlerin, GM Ivan Sokolov – GM Alexei Shirov 0-1, Groningen 1993 partisini incelemesini tavsiye etmek isterim.

10 Aa4 c5!?

Topalov riskli oyundan çekinmiyor. Belki de Kramnik’i pek de sevmediği bölgeler olan belirsiz konumlara çekmek isteği, bu yaklaşımının temel nedenlerindendir. Ancak henüz şah kanadındaki kuvvetleri geliştirmemiş olan Bulgar oyuncu rakibin ciddi saldırısına maruz kalabilirdi.

11 dxc5 Axc5

Maalesef 11…Vc7 ve takiben daha güvenli bir şekilde c5-karesinden yapılacak alış fikri 12 Fd2 ile yanıtlanacağından, siyahların hamlesi aşağı yukarı zorunluydu.

12 Fb5+ Acd7 13 Ae5 Vc7 14 Vd4

Beyazlar metodik bir şekilde d7-karesine baskı uyguluyor. Bu denli baskı altında oynanan konumlara girebilmek, ciddi anlamda hazırlık gerektiriyor olmalı, öyle değil mi? Beyazların son hamlesine kadar taraflar Shinkevich – Somkin ½, 2000 partisini izliyordu, ancak Rus temsilcinin son hamlesiyle baskıyı arttırması, Shinkevich’in ‘mütevazi’ 14 Axd7 hamlesinden daha etkili görünüyor.

14…Kd8 15 Fd2

15 Kd1 hamlesi beyazlar açısından pek hoş olmazdı: 15...a6! 16 Fxd7+ Axd7 ve siyahların konumu rahattır.

15…Va5!?

Gelişim sıkıntıları sürerken vezirin 2. defa oynatılması, genel açılış prensiplerine pek de benzemiyordu. Ancak satrançtaki prensipleri bilmek zorunluluğuyla birlikte, her zaman tahta üzerindeki gerçeklere inanmalıyız!

16 Fc6

Bu partide sanki Kramnik Topalov, Topalov da Kramnik gibi oynuyor. Partinin sonucunu bildikten sonra yorum yapmak daha kolay, ancak gerçekten de Topalov açılış seçiminde başarılı olmuş gibi görünüyor: belirsiz, keskin konumlara rakibini sokmak.

16…Fe7!

Geç olması hiç olmamasından daha iyidir! Şimdi ‘materyalist’ 16…Fxc6 17 Axc6 Vxa4 18 Axd8 Fc5 19 Vc4 Şxd8 devamyoluna da girilebilirdi, ancak şahın konumu, konum değerlendirmesinde bu tip küçük materyal avantajlarından daha üst basamaklarda yer almaktadır. Bu nedenle, Topalov öncelikle gelişim sıkıntılarını çözmeyi tercih ediyor.

17 Kfc1?!

GM Belov ve GM Marin bu hamleyi çok ciddi bir şekilde eleştirmediler, ancak 1 puan önde olan tarafın bu denli büyük risklerin alındığı konumlara girmesi şart mıydı? Hamlelerin değerlendirmesi yapılırken, maçın skoru gibi dış faktörlerin düşünülmemesi gerektiğinin farkındayım, ancak buna rağmen daha sağlam 17 b3 hamlesinin niçin tercih edilmediğini ilk bakışta anlayamadım. Belki de 17 b3 0-0 18 Fxd7 Axd7 19 Axd7 e5! 20 Vxe5 Vxe5 21 Axe5 Kxd2 22 Ac4 varyantından sonra oluşan açık konumda, siyahların fil çifti ile daha üstün olan taraf olduğunu düşünmüştü Kramnik. Ancak partideki seçimi sonrasında, 2 ata karşı kale-piyon durumlarını göreceğiz. Genellikle, piyonların ilerlememiş olduğu durumlarda atlar rakip kuvvetler karşısında fazla sıkıntılar yaşamaz.

17…Fxc6 18 Axc6 Vxa4 19 Axd8 Fxd8 20 Vxb4 Vxb4 21 Fxb4 Ad5 22 Fd6

Forse hamleler dizisi sonrasında yukarıdaki konuma ulaşıldı. Beyazların vezir kanadında 2’ye 1 piyon avantajı olması, pozisyonun kendisi için avantajlı olduğu düşüncelerini uyandırabilir, ancak beyaz şahın olayların yaşanacağı bölgeden uzakta kalması ve atların uyum içerisinde olması (özellikle de d5-atı çok kuvvetlidir) konumu belirsiz kılar.

22…f5!

d5-karesindeki atın konumunu e4-sürüşleri karşısında güvence altına alan, önemli bir hamle.

23 Kc8 A5b6 24 Kc6 Fe7 25 Kd1 Şf7 26 Kc7 Ka8 27 Kb7 Şe8 28 Fxe7 Şxe7 29 Kc1 a5 30 Kc6 Ad5

Atlar hem savunma, hem de saldırı amaçlarına çok iyi bir şekilde hizmet ediyorlar. Vezire karşı 2 kale, ya da kaleye karşı 2 at gibi durumlarda, dikkat etmemiz gereken konu; daha küçük değerdeki taşlarımız arasındaki bağlantıyı sağlamaktır. Aksi halde, her iki taşın da daha değerli (bu durumdaki kale oluyor) taşın saldırıları karşısında düşebileceğini görebiliriz.

31 h4 h6 32 a4 g5!

En sonunda siyahlar da kalesiyle kullanabileceği açık hatlar yaratmaya başlıyor.

33 hxg5 hxg5 34 Şf1 g4 35 Şe2 A5f6 36 b3 Ae8 37 f3 g3 38 Kc1 Aef6 39 f4?!

Rakibin olası …f4 sürüşlerinden çekindiği için Kramnik kendisi piyon sürüşünü yapmayı tercih etti, ancak e4-g4 karelerinde ancak siyah atların yararlanabileceği yeni delikler yaratılmıştır.

39…Şd6 40 Şf3 Ad5 41 Şxg3?

Uzun zamandır siyahların konumunun avantajlı olduğunu dile getiriyorduk, ancak kendisinin rakip konum üzerinde yaratabildiği henüz somut bir hedef noktası yoktu. Fakat beyazların son hamlesi, g-hattını da açarak rakibini bu amacına ulaşmasında adeta yardımcı olmaktadır.

41…Ac5 42 Kg7 Kb8 43 Ka7 Kg8+ 44 Şf3 Ae4

g-dikeyinden yapılacak girişler artık engellenemez. Topalov’un nasıl sabırlı bir şekilde atlarının konumunu geliştirdiğine dikkat edelim: Ac5-Ae4 manevrası gerçekten de oldukça kuvvetlidir.

45 Ka6+ Şe7 46 Kxa5

Beyazların şimdi 3 fazla piyonu olmuştu, ancak her birinin tek tek düşmesi engellenemiyor.

46…Kg3+ 47 Şe2 Kxe3+ 48 Şf1 Kxb3 49 Ka7+ Şf6 50 Ka8 Axf4

Kalan kısım Bulgar oyuncu için fazla zor olmamalıydı.

51 Ka1 Kb2 52 a5 Kf2+ 0-1

Satranç dünyası yaşanan krizler sonrasında yeni karikatürler bekliyor!

Hazırlayan: FM Alper Efe ATAMAN