Haberlere dön
5 Ekim 2006
Topalov - Kramnik / 2. Bölüm (244.50 KB)
Karşıyaka’dan Merhabalar,
Sizlerle en son görüştüğümden bu yana Dünya Satranç Şampiyonluğu Ünvan Maçı’na yaşanan skandallar damgasını vurdu. Karşılıklı gönderilen açık mektuplar, tuvalet krizi, hükmen kazanç kararı, itiraz komitesinin istifaları ve bilgisayar desteği imaları... Bir satrançsever olarak işin politik yanına bakmak istemiyorum; ancak şu bir gerçek ki, satrancın imajı ciddi anlamda zedelendi.
Wall Street Journal gazetesindeki köşesinde yaşanan skandalları değerlendiren Garry Kasparov, belki de bu denli büyük ölçüdeki krizlere ancak Fischer döneminde rastlandığından bahsediyordu. Yalnız Fischer’in yarattığı krizler, genellikle turnuva koşullarının ve satranççıların standartlarının yükselmesi hedefini taşıyordu. Kalmikya’da gördüklerimiz ise, bize daha çok kişisel çatışmaların ön plana çıktığını gösteriyor.
Geriye kalan 5 partide sonuç değişir mi, onu bilemiyoruz. Ancak dilediği koşullar yerine getirilmediği takdirde rakibinin elini sıkmayacağı tehdidini ortaya koyan Topalov ve birçokları tarafından agresif ve saldırgan bir tutum sergilediği söylenen menajeri Danailov’un, satranç dünyasında son iki yılda kazanmış oldukları sempatik izlenimleri kaybettikleri söylenebilir.
Tam aksine, yıllar boyunca Kasparov ile rövanş maçından kaçınarak satrançseverler arasında bir türlü ‘gerçek şampiyon’ olduğu kabul edilmeyen Kramnik, tüm yaşanan gelişmeler sonrasında bile, mücadeleye devam kararı alınca adeta kahraman ilan edildi. Büyükusta dostları gönderdikleri açık destek mektubuyla Rus temsilciye büyük destek gösterdiler. Canlı yayını sağlayan ICC ve Playchess.com sunucularındaki izleyicilerin de genel anlamda ‘Kramnik taraftarı’ olduklarından bahsedebiliriz.
GM Veselin Topalov – GM Vladimir Kramnik, Elista 2006
Aslında belki de bu gelişmeler yerine hemen parti analizlerine geçmek daha yararlı bir yaklaşım olabilirdi. Kazanma hırsı ve maçın gerginliği içerisinde verilen demeçler, hiçbir zaman centilmenlik çerçevesinin dışına çıkmamalı. Yeni gerilimler yaşanmaması dileklerimle sizleri, 2’si yaşanan kriz sonrasında oynanmış olan partilerle baş başa bırakmak istiyorum.
4. Parti
GM Veselin Topalov (2813) – GM Vladimir Kramnik (2743)
Dünya Şampiyonluğu Ünvan Maçı, Elista 2006, [D47], (Ataman, A)
1 d4 d5 2 c4 c6 3 Ac3 Af6 4 e3
Aslında 2. partinin oyunortasında eline geçen fırsatı tepmeseydi, Topalov ‘skor tabelası’nda eşitliği sağlayarak bu karşılaşmaya çıkabilecekti. Ancak yine de küçük açılış değişiklikleri, maçın genel stratejisi içerisinde önemlidir. Bakalım Rus büyükusta rakibini nasıl yanıtlayacak?
4…e6
4…Ff5!? 5 cxd5! cxd5 6 Vb3 devamyoluna iyi bir tepki olarak verilebilecek tek yanıt 6…Fc8 hamlesi olduğu için (6…Vb6 7 Axd5!, 6…Vd7 7 Af3 e6 8 Ae5 Vc7 9 Fb5+ Ac6 10 Va4!), Kramnik Yarı-Slav Varyantları’na girmeyi tercih ediyor.
5 Af3 Abd7 6 Fd3 dxc4 7 Fxc4 b5 8 Fd3 Fb7 9 a3!?
9 e4 ya da 9 0-0 gibi çok çetin teorik mücadelenin yaşandığı yolları takip etmek hem risklidir, hem de doğru savunma ortaya konduğunda beyazlar çok fazla kazanım elde edemez. Çok popüler olmayan, ancak üstünlük iddiasını taşıyan varyantlara girmek, Kasparov’un da maç stratejileri arasında yer almıştı. ‘Kasparov ekolü’nden bir oyuncu olduğunu söyleyebileceğimiz Topalov da benzer düşüncelerle çok fazla incelenmemiş olan 9 a3 hamlesini tercih ediyor.
9…b4 10 Ae4 Axe4 11 Fxe4 bxa3
12 0-0!?
Gelişim üstünlüğü ve açık konumda fil çifti avantajını elinde bulundurma düşüncelerini taşıyan ilginç bir piyon fedası. 12…axb2 13 Fxb2 sonrasında beyaz fillerin etkili bir şekilde siyah şah kanadına göz diktiğini görmekteyiz. Bu nedenle Kramnik, fazla açgözlü davranmayarak normal bir gelişim hamlesiyle mücadeleye devam etmeyi tercih etti.
12…Fd6 13 b3!
Yarı-açık hatta geri kalmış c-piyonu varken, siyah fillerin a3-f8 çaprazında kırışılması zayıf piyona uygulanabilecek olan baskı nedeniyle beyazların işine gelirdi. Bu nedenle, a3-karesini boş tutmak adına, Topalov a3-piyonunu fille alma düşüncesini ortaya koyuyor.
13…Af6 14 Ad2 Vc7 15 Ff3!?
Bu defa şah kanadından yapılan fedanın tamamen Topalov’un stiline uygun olduğunu söyleyebiliriz. Amaç belli: siyahların filini tekrar geri dönmesi zorunluluğu dolayısıyla yaşayacağı tempo kaybından faydalanarak, beyazların gelişim üstünlüğünü özellikle de tahtanın vezir kanadına yansıtması. Yalnız bu defa Kramnik, Bulgar rakibinin ‘restini görüyordu’.
15…Fxh2+ 16 Şh1 Fd6 17 Ac4 Fe7 18 Fxa3 0-0 19 Fxe7 Vxe7 20 Ka5
Aşağı-yukarı forse olan hamleler dizisi sonrasında tahtanın üzerindeki sis dağıldı. Beyazların piyona karşı daha iyi bir piyon yapısı ve kaleleri için kullanabileceği açık hatlara sahip olmasından dolayı konumun belirsiz olduğundan söz edebiliriz. Maçın genel anlamda 2000 yılındaki Kasparov – Kramnik Klasik Dünya Şampiyonluğu Ünvan Maçı’yla benzer olduğunu söylemek mümkündür. O maçta da Kasparov sürekli olarak riskleri alan, Kramnik ise (özellikle de unutulmaz ‘Berlin Duvarı’ ile!) savunan taraflar olmuşlardı.
20…Kfd8 21 Şg1 c5
Peki, acaba bu hamle zorunlu muydu? Tam da d5-karesindeki kontrolün siyahlara iyi savunma şansları vereceğinden söz etmeye hazırlanırken, Kramnik enteresan bir şekilde piyonu geri vererek karşı oyun arayışlarına girdi. Ancak b7-filinin önceki hallerde pasif görünümü, kendisini muhtemelen haklı kılmaktadır. Pasif savunmanın da bir dozu olmalıydı, değil mi?
22 Kxc5 Ae4 23 Fxe4 Fxe4 24 Vg4!
Eline insiyatif fırsatı geçtiğinde, Topalov tempolu bir şekilde oynamaktan kaçınmıyor. Dinamik satranç: Topalov’u Topalov yapan en büyük özellik.
24…Fd3 25 Ka1 Kac8 26 Kaa5 Kb8 27 Vd1 Fe4 28 Va1
a7-piyonu, belki b3-hanesindeki beyaz piyondan daha önemli değildi, ancak 7. yatayların öneminden söz etmemize bile gerek yoktur. Bu nedenle siyahlar, rakibin 7.yataydan kendi konumuna sızmasına izin veremez.
28…Kb7 29 Ad2 Fg6 30 Vc3 h6 31 Ka6 Şh7 32 Ac4 Fe4 33 f3 Fd5 34 Ad2
Yaptığı manevralarla rakip konum üzerinde zayıflıklar yaratmayı hedefleyen Topalov, son hamlesinde ilk defa pasif devamyolunu tercih etti. Belki de 34 Aa5 daha istekli bir varyant olabilirdi, ancak tahtadaki taş sayısını tutma isteği, 2 farkla rakibinin gerisinde bulunan ‘şampiyon adayı’ için gayet mantıklı olarak değerlendirilebilinir.
34…Kdb8 35 Vd3+ f5!
En sonunda beyazlar, e5-karesinde bir zayıflık yaratmayı başardılar, ancak Fd5-e6-f5 yapısında siyahların fili etkili bir üsse yerleşmiş olduğu için ve beyazların olası e4-sürüşü sonrasında d4-piyonu zayıflayacağı için, aslında bu ciddi bir kazanım olarak nitelendirilemez. Kramnik, hangi konumda nasıl davranılması gerektiğini çok iyi anlamış bir oyuncu.
36 Kc3 Vh4 37 Ka1 Vg3 38 Vc2 Kf7 39 Kf1 Vg6 40 Vd3 Vg3 41 Kfc1 Kfb7 42 Vc2 Vg5 43 Ka1 Vf6 44 Vd3 Kd7 45 Ka4 Kbd8
Son birkaç hamlede beyazlar avantaj anlamında pek bir gelişme kaydedemezlerken, siyahlar ise d-piyonuna gizli bir şekilde baskı uygulamayı başardılar. Şimdi beyazların olası …f5-f4 sürüşlerini de kollaması gerekmektedir.
46 Kc5 Şg8 47 Ac4 Fxc4 48 Kaxc4 f4!
Ve en sonunda kesin eşitlikle. Kramnik tarafından ‘nasıl savunma ortaya konmalı’ konusunda ortaya konmuş güzel bir parti.
49 Kc6 fxe3 50 Vxe3 Kxd4 51 Kxe6 Vh4 52 Kxd4 Vxd4 53 Ke8+ Şh7 54 Vxd4 ½
5. Parti
Maalesef 5. parti, tahta başında neticelenmeyerek satranç tarihine kara bir leke olarak yazıldı:
GM Vladimir Kramnik (2743) – GM Veselin Topalov (2813) : 0-1*
6. Parti
“Yaşam sanatında uzman”. Bu sözleri www.kramnik.com websitesinde ilk defa gördüğümde, ‘kibirli bir satranç ustası daha karşımızda’ diye düşünmekten kendimi alıkoyamamıştım. Ancak, yaşanan gelişmeler sonrası, başta satrancın zirvesindeki elit sporcular olmak üzere tüm satranççıların yararına olacak bir şekilde, Rus büyükusta mücadeleye devam etme kararı alınca, kendisi hakkında önyargılı olduğum dolayısıyla kendime kızıyordum…
GM Veselin Topalov (2813) – GM Vladimir Kramnik (2743)
Dünya Şampiyonluğu Ünvan Maçı, Elista 2006, [D17], (Ataman, A)
1 d4 d5 2 c4 c6 3 Af3 Af6 4 Ac3 dxc4 5 a4 Ff5 6 Ae5
Ünvan maçının açılışları arasında yükselen yıldız Slav Savunması oldu. Topalov’un üst üste bu kadar çok 1 d4 hamlesini tercih etmesi, acaba kendisinin 1 e4 hamlesine verilmesi muhtemel yanıtlar olan Petroff, Berlin ya da Sveshnikov gibi devamyollarıyla mücadele etmekten çekinmesinden mi kaynaklanıyordu? Yine Slav Savunması, ancak karşımıza Slav Savunması’nın bir kere daha farklı bir varyantı çıkmaktadır.
6…e6 7 f3 c5!?
Taşa karşı 3 piyon elde edilen 7…Fb4 8 e4 Fxe4!? 9 fxe4 Axe4 10 Fd2 Vxd4 11 Axe4 Vxe4+ 12 Ve2 Fxd2+ 13 Şxd2 devamyolu, yıllar yılı varyanttaki en sert teorik mücadelenin yaşandığı konumlara mücadeleyi taşıyabilirdi. Acaba Kramnik de aynı Topalov gibi küçük varyant değişikliklerini maçta uygulamaya başlıyordu?
8 e4 Fg6 9 Fe3 cxd4 10 Vxd4 Vxd4 11 Fxd4 Afd7 12 Axd7 Axd7 13 Fxc4
Beyaz taşların aktif görüntüsü karşısında siyahlar açısından konumun pek hoş olmadığından söz edebiliriz. Ancak yine de, siyahların pozisyonu üzerinde herhangi bir somut zayıflıktan bahsedemiyor olmamız, Kramnik’in siyah taşlarla kendisini rahat hissettiği konumlarda olduğunu bizlere göstermektedir: hafif pasif, ancak sağlam bir konum.
13…a6 14 Şe2 Kg8
Siyah kalenin g8-hanesinde ne işi var diye düşünmeyin. g7-piyonunun korunması, siyah filin gelişimi açısından önemliydi. Bu gibi ‘uç’ yaklaşımları sergileyebilmek için, Kramnik’te var olan derin pozisyonel anlayışa sahip olmak gerektiği düşüncesi, Mihail Marin’in chessbase.com’daki parti analizlerinde de söz edilmişti.
15 Khd1 Kc8 16 b3 Fc5 17 a5
b6-karesinin zayıflığından faydalanmak düşünceleriyle. Ancak tek zayıflık yeterli olabilecek miydi? Bu sorunun yanıtını hep birlikte göreceğiz.
17…Şe7 18 Aa4 Fb4 19 Ab6 Axb6 20 Fxb6 f6 21 Kd3 Kc6 22 h4 Kgc8 23 g4 Fc5
Beyazların alan avantajını etkisiz kılmak adına siyahlar rakibinin en aktif taşlarından birisini ortadan kaldırıyor.
24 Kad1 Fxb6 25 Kd7+ Şf8 26 axb6 Kxb6 27 K1d6 Kxd6 28 Kxd6 Kc6
Tahtada avantajı sağlamak için yeterli sayıda taş bulunmaması dolayısıyla, Kramnik amacına ulaşıyordu.
29 Kxc6 bxc6 30 b4 e5 31 Fxa6 ½
7. Parti
GM Veselin Topalov (2813) – GM Vladimir Kramnik (2743)
Dünya Şampiyonluğu Ünvan Maçı, Elista 2006, [D27], (Ataman, A)
1 d4 d5 2 c4 c6 3 Af3 Af6 4 e3 e6 5 Fd3 dxc4 6 Fxc4 c5!
Kramnik’in sekondantlarından Rublevsky sahneye çıkıyor! İsteği doğrultusunda hemen Kabul Edilmiş Vezir Gambiti’ne girmek istemeyen Kramnik (muhtemelen Topalov’un aktif 3 e4 varyantındaki hazırlıklarıyla karşılaşmamak adına), Slav Savunması hamle sırasıyla konumu Rublevsky’nin uzmanlık alanına transpoze etmeyi başardı. Taktik savaşının bu denli yaşandığı başka bir spor dalı var mı, lütfen birisi bana açıklasın.
7 0-0 a6 8 Fb3 cxd4 9 exd4
İzole vezir piyonu mücadelelerine girmek, Kabul Edilmiş Vezir Gambiti’ne siyah renklerle giren oyuncuların en baştan kabul ettiği bir durumdur. Beyazların dinamik oyunu karşısında, siyahlar da dirençli savunma ortaya koymaya çalışacaktır. Bunu yaparken kendisinin izlediği metod ise, taş kırışmalarına girmek, d5-karesinden bloke koymak ve rakibin şah kanadından yapacağı, olası taş fedalarıyla da desteklenen, sert saldırısına sakin bir şekilde yanıt vermektir.
9…Ac6 10 Ac3 Fe7 11 Ke1 0-0 12 a4
Beyazlar son hamlesiyle siyahların olası …b5-sürüşlerini ortadan kaldırıyordu. Ancak b4-karesinin bir nevi zayıflamış olması, siyahların …Ab4-Abd5 blokesini ortaya koymasını kolaylaştırmaktadır. Topalov’un en kuvvetli alanı belirsiz ama keskin konumlar olduğu için, tarafların bu tip karşılıklı şanslarının olduğu mücadelelere girmek Bulgar temsilci açısından oldukça mantıklıydı.
12…Fd7 13 Ae5
e5-c5 gibi kareler, izole vezir piyonununa sahip olan tarafın konumundaki güvendiği özellikler olduğunda atların izole piyon sahibi taraf için önemli hafif taşlar olduğundan söz edebiliriz. Yine de Kramnik beyaz-renkli filini e8-karesine çekerek ata yelpaze atmaktan kaçınmıyordu. Fikir: d4-piyonuna baskı oluşturarak beyazların aktif şah kanadı oyununa konsantre olmasını engellemek.
13…Fe8 14 Fe3 Kc8 15 Kc1 Ab4 16 Vf3 Fc6 17 Vh3 Fd5 18 Axd5 Abxd5 19 Kcd1 Kc7
Beyazlar ağır kuvvetlerini şah kanadına yönlendirmek istiyor, ancak d4-piyonuna doğrudan baskı uygulanması dolayısıyla, kalelerin 3. yataydan yapacakları manevralar henüz pek mümkün görünmemekteydi. Siyahlar son hamlesinde ise, c-hattında vezir – kale bataryası kurarak, d8-hanesine de diğer kalesini yerleştirme planını uyguluyordu.
20 Fg5 Vc8 21 Vf3 Kd8 22 h4 h6
f7-karesindeki piyonun g5-karesinden yapılacak alışlar sonrasında boşta kalması nedeniyle file dokunulamıyor ancak h4-sürüşü sonrasında beyaz filin h4-karesine kaçamaması siyahların hamlesinin dayandığı temel düşüncelerdendir.
23 Fc1 Fb4 24 Kf1 Fd6
24…Ac3!? hamlesi de ilginç bir alternatif olabilir miydi? 25 bxc3 Kxc3 26 Fxe6! Vxe6 ve siyahlara hafif üstünlükle. Yine de Kramnik konumun kontrolünü kaybedebileceği belirsiz pozisyonlara girmeyi tercih etmemiş olmalı.
25 g3 b6 26 Ve2 Ae7 27 Kfe1 Fxe5 28 dxe5 Kxd1 29 Vxd1 Afd5
Beyazların fil çifti avantajı bu konumda pek bir işe yaramıyor, çünkü siyahların d5-karesinde atı için çok güzel bir üssü var, ayrıca c-hattından karşı şanslar yaratacak vezir-kale bataryası.
30 Fd2 Kc5 31 Vg4 Af5 32 Ve4 b5 33 h5 bxa4 34 Vxa4 Kb5 35 Kc1 Vb7 36 Fc2 Ab6 37 Vg4 Kxb2
Materyal anlamda da öne geçen rakibi karşısında, Topalov zor anlar yaşıyor olmalıydı. Eğer şah kanadından yeterli karşı oyun çıkarılamazsa, Bulgar oyuncu beyaz taşlarla bir mağlubiyet daha tadabilirdi.
38 Fe4 Vd7 39 Fe1 Ad5 40 Fd3 Ab4 41 Ff1 Ad3 42 Vd1 Axe5
7. yataydaki zayıflıkları dolayısıyla, Kramnik 2 piyon üstünlüğünden tam anlamıyla yararlanamıyor.
43 Vxd7 Axd7 44 Kc8+ Şh7 45 Kc7 Kb1 46 Kxd7 Kxe1 47 Kxf7 a5 48 Şg2 Şg8 49 Ka7 Ke5 50 g4 Ad6 51 Fd3 Şf8 52 Fg6
a-piyonu terfi konumuna henüz çok uzak olduğundan, siyahların minimal üstünlüğünden yararlanması mümkün değildir.
52…Kd5 53 f3 e5 54 Şf2 Kd2+ 55 Şe1 Kd5 56 Şe2 Kb5 57 Kd7 Kd5 58 Ka7 Kb5 59 Fd3 Kd5 60 Fg6 ½
