Haberlere dön
27 Eylül 2006
Topalov - Kramnik / 1. Bölüm (245.03 KB)
Karşıyaka’dan Merhabalar,
İş Bankası & Türkiye Satranç Federasyonu ortaklığı ile televizyon kanallarında satrancın tanıtımının yapılmasıyla birlikte, gerçekten de ülkemizde satrancın büyük bir ivme kazandığını görüyoruz. Sportif anlamda uluslararası başarılar kazanan Mustafa Yılmaz, Oğulcan, Kübra ve Cankut gibi isimlere sürekli olarak yenilerini ekleyebilirsek, ‘satrancı seçen’ bu yeni hedef kitlemiz için rol modelleri yaratabilmiş olacağız. Eskiden bu düşüncelerin bizim için ancak hayal olduğundan bahsedebiliyorken, şimdi birer hedef haline geldiğini görmek tüm satrançseverler için çok sevindirici olsa gerek…
Dünya satranç kamuoyu ise uzun yıllar sonra satrancın zirvesindeki ismi kesin olarak belirleyecek olan Kramnik – Topalov Dünya Şampiyonluğu Ünvan Maçı’na kilitlenmiş durumda. Efsanevi Dünya Satranç Şampiyonu Garry Kasparov’dan sonra satranç dünyasına oyun gücünün yanı sıra karizmasıyla da liderlik yapacak bir isim bulunamaması, sponsorlar açısından da bir hayal kırıklığı olmuş olmalıydı. Taaki, komşu ülkemiz Bulgaristan’ın en kuvvetli oyuncusu olan Veselin Topalov’un inanılmaz yükselişine dek…
GM Veselin Topalov
Garry Kasparov’u profesyonel satranç kariyerindeki son partisinde dize getirerek yükselişine başlamıştı Veselin Topalov. Mtel Masters Turnuvaları birinciliklerinin ardından Arjantin’deki Kapalı Dünya Şampiyonası Turnuvası’ndaki büyük zaferi, kendisine inananların beklentilerini bile aşar nitelikteydi. Sürekli olarak ELO puanını yükseltiyor, son ELO listesindeki 2813 ratingi ile Kasparov’un son aktif ELO puanını da 1 farkla aşıyordu.
Ancak Bulgar büyükustanın rakibi, 2000 yılındaki maçta Kasparov’u yenerek satranç tarihinin belki de en büyük sürprizlerinden birisine imza atan Kramnik’ten (kanımca bu sürpriz ancak Euwe’nin Alekhine karşısında elde ettiği galibiyet ile karşılaştırılabilinir) başkası değildir…
GM Vladimir Kramnik
Kasparov’un bir dönem öğrencisi de sayılabilecek olan Kramnik, konumsal satranç anlayışı ile birçokları tarafından Elista’daki maçta favori gösteriliyor. Şah – Hint Savunması’ndaki zaferlerinin Kasparov’u bile bu açılışı oynamayı terketmeye sevketmiş olduğunu göz önünde bulundurursak, Topalov’un açılış hazırlıkları konusunda işinin çok kolay olmayacağı söylenebilir. Rus büyükustanın son dönemlerdeki düşük performanslarına Olimpiyatlar’daki tatmin edici skoru ile noktayı koyması da, Topalov’un kesin favori olmasını engelleyen nedenlerden…
Biraz da teknik konular…
Ünvan maçı 12 partiden oluşuyor. Maçın sonucu ne olursa olsun, her iki oyuncu da $500.000 ödül kazanacaklar. Zaman kontrolünün 2 saat 40 hamle + 1 saat 20 hamle + 15 dakika ve en baştan 30 saniye eklemeli olması da partilerin kalitesini arttırması bekleniyor.
Takımlar
‘Topalov Takımı’:
GM Veselin Topalov, Sekondantlar GM Ivan Cheparinov, GM Alexander Onischuk, GM Francisco Vallejo Pons, Menajer Silvio Danailov
‘Kramnik Takımı’:
GM Vladimir Kramnik, Sekondantlar GM Sergei Rublevsky, GM Miguel Illescas, GM Alexander Motylev, Menajer Carsten Hensel
Şimdi de karşınızda mücadele derecesi yüksek, 3 harika parti…
1. Parti
GM Vladimir Kramnik (RUS) (2743) – GM Veselin Topalov (BUL) (2813)
Dünya Şampiyonluğu Ünvan Maçı, Elista 2006, [E04], (Ataman, A)
1 d4 Af6 2 c4 e6 3 Af3 d5 4 g3
Sağlam Katalan Açılışı, hem maçın stratejisine hem de Kramnik’in stiline çok uygun gibi görünüyor.
4…dxc4
Elbetteki siyahların Katalan Varyantı’nda en sık yaşadığı sıkıntı c8-karesindeki beyaz renkli filinin gelişim problemidir.
5 Fg2 Fb4+ 6 Fd2 a5 7 Vc2 Fxd2+ 8 Vxd2 c6 9 a4 b5
Bu piyon sürüşünü yapan siyahların fikri piyon fazlasını korumak değil, materyal üstünlükten fili ve dolayısıyla da vezir kanadındaki kuvvetleri rahatlatmaktır. Zaten Rus büyükusta, piyonu forse bir şekilde geri alıyordu.
10 axb5 cxb5 11 Vg5 0-0 12 Vxb5 Fa6
Grischuk – Moiseenko 2006 Rusya Takımlar Şampiyonası, 1-0 mücadelesi üzerine bir yenilik. Şimdi 13 Vxa5 Fb7 14 Vxd8 Kxa1 15 Vxf8+ Şxf8 16 0-0 Ka2 devamyolu, beyazlara ancak hafif bir üstünlük verebilirdi. Henüz 1. partiden tarafların yapmış olduğu hazırlıkların derinliklerini görmekteyiz.
13 Va4 Vb6 14 0-0 Vxb2 15 Abd2 Fb5 16 Axc4 Fxa4 17 Axb2 Fb5
Filin ata ‘yelpaze atması’ sayesinde siyahlar yeterli karşı oyun elde ettiler. Ancak kritik soru, siyahların a-piyonunun kuvvetli mi yoksa zayıf mı olduğudur. İlerleyen hamlelerde bu sorunun yanıtını bulacağız.
18 Ae5 Ka7 19 Ff3 Abd7 20 Aec4 Kb8 21 Kfb1
21…g5!
Aktif satranç Topalov’un ünvan maçındaki en büyük kozu değil miydi? f3-karesindeki filin pasifize edilmesi sonrasında Bulgar oyuncu beyaz karelerde rakibine sıkıntılar yaşatacağını düşünüyor olmalı.
22 e3 g4 23 Fd1 Fc6
21. hamlenin notlarında belirtilen planın devamı.
24 Kc1 Fe4
b2-atının boşta kalması dolayısıyla beyazlar bir türlü a-piyonuna uyguladıkları baskıyı arttıramıyorlar.
25 Aa4 Kb4 26 Ad6 Ff3 27 Fxf3 gxf3
Evet, beyazlar rakibin etkili filini ortadan kaldırmayı başardı, ancak bu defa kendisi f2-karesinde ‘kronik’ bir zayıf piyonla baş başa kaldı. Partinin önümüzdeki safhasında her iki tarafın at manevralarına tanıklık edeceğiz.
28 Ac8 Ka8 29 Ae7+ Şg7 30 Ac6 Kb3 31 Ac5 Kb5 32 h3 Axc5 33 Kxc5 Kb2 34 Kg5+ Şh6 35 Kgxa5 Kxa5 36 Axa5
En sonunda beyazlar rakibinin a-piyonunu düşürmeyi başardı, ancak bu defa f2-piyonunun zayıflığı Topalov’a en az eşitliği vermektedir.
36…Ae4! 37 Kf1 Ad2 38 Kc1 Ae4 39 Kf1
Topalov hamle tekrarı yapıp herhangi bir zaman problemi yaşamayacağını garantiledikten sonra, piyon eksik durumda olmasına karşın mücadelesini sürdürmeye karar veriyordu. Belki de bu cesareti, Bulgar FIDE Şampiyonu’nun satrançseverlerin son dönemdeki favori oyuncularının başında gelmesinin en önemli nedeniydi, öyle değil mi?
39…f6 40 Ac6 Ad2 41 Kd1 Ae4 42 Kf1 Şg6 43 Ad8 Kb6 44 Kc1 h5 45 Ka1 h4 46 gxh4 Şh5 47 Ka2 Şxh4 48 Şh2 Şh5 49 Kc2 Şh6 50 Ka2 Şg6 51 Kc2 Şf5 52 Ka2 Kb5 53 Ac6 Kb7 54 Ka5+ Şg6 55 Ka2 Şh5
Mücadele muhtemelen berabere sonuçlanacak derken, ICC ve Playchess.com sunucularındaki izleyiciler, Kramnik’in şok eden hamlesine tanıklık ettiler.
56 d5! e5
Elbetteki 56…exd5 57 Ad4 devamyolundan sonra siyahların çok fazla zayıf piyonu kalırdı.
57 Ka4 f5?
Ancak bu ciddi hata sonrasında partinin kurtarılması mümkün olmuyor. Beyaz at basitçe e5-piyonunu aldıktan sonra Ae5-d3 manevrasını uygulayarak f2-piyonunun kronik zayıflığını ortadan kaldıracaktır. Daha sonra siyahları herhangi bir karşı oyun sahibi kalmamış bir vaziyette göreceğiz.
58 Axe5 Kb2 59 Ad3 Kb7 60 Kd4 Kb6 61 d6!
Şahın aktifleştirilmesi için Kramnik geçer piyonunu feda etmekten çekinmedi. Unutmayın, materyal üstünlüğü bulunan tarafın en önemli avantajlarından birisi, bu materyal üstünlüğünden en uygun zamanda vazgeçerek, daha da avantajlı bir konuma geçebilmesidir. Partinin geri kalan kısmı, yalnızca teknik bir meseledir.
61…Axd6 62 Şg3 Ae4+ 63 Şxf3 Şg5 64 h4+ Şf6 65 Kd5 Ac3 66 Kd8 Kb1 67 Kf8+ Şe6 68 Af4+ Şe5 69 Ke8+ Şf6 70 Ah5+ Şg6 71 Ag3 Kb2 72 h5+ Şf7 73 Ke5 Ad1 74 Ae2 Şf6 75 Kd5 1-0
2. Parti
GM Veselin Topalov (BUL) (2813) – GM Vladimir Kramnik (RUS) (2743)
Dünya Şampiyonluğu Ünvan Maçı, Elista 2006, [D18], (Ataman, A)
1 d4 d5 2 c4 c6
Otoriteler Kramnik’in takımında Rublevsky’nin bulunması sebebiyle, 2…dxc4 hamlesini beklediklerini dile getiriyorlardı. Ancak Slav Savunması’nın Topalov’da şok etkisi yaratmış olduğunu söyleyemeyiz.
3 Ac3 Af6
3…e5!? varyantında Kasparov’un 1992 Manila Satranç Olimpiyatları’nda Nikolic karşısındaki unutulmaz zaferi sonrasında, bu ilginç devamyolunu ancak Morozevich gibi ‘kendine has’ tarzları olan oyuncuların tercih ettiğini görüyoruz. Zaten bu kadar keskin bir varyant, skor avantajını elinde bulunduran Kramnik’in maçla ilgili planlarına uygun olmazdı.
4 Af3 dxc4
Slav Savunması’nın ana devamyolu. Siyahlar muhtemelen …b5-sürüşünü yapmasını izin vermeyecek rakibi karşısında b4-karesinin kontrolünden yararlanmaya çalışacaktır.
5 a4 Ff5 6 e3 e6 7 Fxc4 Fb4 8 0-0 Abd7 9 Ve2
9…Fg6 10 e4 0-0 11 Fd3 Fh5 12 e5 Ad5 13 Axd5 cxd5 14 Ve3
Henüz açmazda bulunan f3-karesindeki atı kaldırıp, f-piyonunu ilerleterek şah kanadında insiyatifi ele geçirmek amacıyla.
14…Fg6 15 Ag5 Ke8!?
Neden 15…h6 hamlesi değil? Tabii ki, taktik yanıt 16 Axe6! dolayısıyla. Birçoklarımız bu sorunun yanıtını merak ediyor olmalı. Merkezin d5-karesinden yapılan alışlar sonrasında sabit bir görünüm almasıyla beyazların f4-f5 gibi şah kanadındaki piyon hücumları bir bebek gülümsemesi kadar doğal olacaktır. Bu nedenle, rakibinin planı karşısında Kramnik enteresan bir fikir ortaya koymayı tercih etti.
16 f4!
Siyahların son hamlesinin pasif olması dolayısıyla Bulgar büyükusta planını uygulamaya derhal koyuldu. Şimdi şah kanadındaki siyah şahın beyaz kuvvetlerin baskısıyla karşı karşıya olduğunu görmekteyiz.
16…Fxd3 17 Vxd3 f5
İşte siyahların savunma fikri buydu. 17…f5 hamlesiyle rakibinin piyon sürüşünü engellemeyi hedefleyen Kramnik, e6-karesinin savunulması gerekliliği dolayısıyla, 15…Ke8 tercihini yapmıştı. Ancak, Topalov agresif bir tutuma geçmek için ihtiyaç duyduğu fırsatlara hala sahiptir.
18 Fe3 Af8 19 Şh1!
Sicilya Savunması, Sveshnikov Varyantı’ndan da bildiğimiz, g-hattından sabit merkezi ve g-dikeyini açma fikri. Bu gibi sert kanat hücumlarına ancak merkez kapalı veya sabit bir yapı aldıktan sonra geçilebilir. Şimdi g1-karesinin beyaz kalenin kullanımı için boşaltılması, Topalov’un saldırısını etkili kılan etkenlerin başında gelmektedir.
19…Kc8 20 g4 Vd7 21 Kg1 Fe7 22 Af3 Kc4 23 Kg2 fxg4 24 Kxg4 Kxa4 25 Kag1
Hedef nokta g7-karesi. Zaten satrançta avantajları yaratılan hedef noktalardan faydalanılması getirmemekte miydi?
25…g6 26 h4! Kb4 27 h5 Vb5 28 Vc2!
Ancak bu şekilde! 28 hxg6? Vxd3 29 gxh7+ Şxh7 30 Kg7+ Şh6 31 f5 devamyolu, e3-filinin boşta kalması dolayısıyla tahtaki senaryoyu tamamen tersine çevirirdi.
28…Kxb2 29 hxg6
Beyaz vezire dokunulamaz: 29…Kxc2? 30 gxh7+ Şxh7 31 Kg7+ Şh8 32 Kg8+ Şh7 33 K1g7+ Şh6 34 f5+ Fg5 35 Kxg5 +-. Hatların kapatılmasının zorunluluğu, Kramnik’in bir sonraki hamlede yaptığı tercihte başrolü oynuyor.
29…h5 30 g7 hxg4 31 gxf8=V+ Fxf8
32 Vg6+?
Belki de Bulgar oyuncu açısından maçın en trajik anlarından birisinde yapılan çok kritik hata. Kramnik’in son hamlesindeki hata 32 Kxg4+ Fg7 (32…Şf7? 33 Vh7+ ve bir sonraki hamlede mat ile) 33 Vc7 ile değerlendirilebilirdi. ChessBase.com sitesindeki analizlerinde Romen büyükusta Mihail Marin, oyuncuların her ikisinin de muhtemelen tamamen şah kanadına odaklanarak, g7-açmazından diğer kanattan faydalanmayı gözden kaçırdığını düşündüğünü belirtmiş. Ne olursa olsun, Topalov’un büyük bir fırsatı elinden kaçırdığını söyleyebiliriz.
32…Fg7 33 f5 Ke7 34 f6 Ve2 35 Vxg4 Kf7 36 Kc1 Kc2 37 Kxc2 Vd1+ 38 Şg2 Vxc2+ 39 Şg3 Ve4 40 Ff4
Acaba 40 Vxe4 dxe4 41 Ag5 daha mı kuvvetliydi?
40…Vf5 41 Vxf5 exf5
42 Fg5 a5 43 Şf4 a4 44 Şxf5 a3
‘Geçer piyonlar sürülmelidir!’ prensibinin somut bir örneğine, önümüzdeki oyunsonunda rastlıyoruz. Her iki tarafın da konumundaki en önemli faktör, bir hayli ilerlemiş olan geçer piyonlardır.
45 Fc1 Ff8 46 e6 Kc7 47 Fxa3 Fxa3 48 Şe5 Kc1 49 Ag5 Kf1 50 e7 Ke1+ 51 Şxd5 Fxe7 52 fxe7 Kxe7 53 Şd6 Ke1 54 d5 Şf8 55 Ae6+?!
Siyah şahın vezir kanadına geçmesini 55 Şd7 hamlesiyle engellemek daha dirençli olabilirdi. Şimdi kuvvetli fikri bulan Kramnik maçta kendisine çok büyük skor avantajı sağlayacak olan sonuca gitmesini bildi.
55…Şe8 56 Ac7+ Şd8 57 Ae6+ Şc8 58 Şe7 Kh1 59 Ag5 b5 60 d6 Kd1 61 Ae6 b4 62 Ac5 Ke1+ 63 Şf6 Ke3 0-1
3. Parti
GM Vladimir Kramnik (RUS) (2743) – GM Veselin Topalov (BUL) (2813)
Dünya Şampiyonluğu Ünvan Maçı, Elista 2006, [E04], (Ataman, A)
1 d4 Af6 2 c4 e6 3 Af3 d5 4 g3 dxc4 5 Fg2 Ac6
Topalov, Katalan’a karşı ilk partiden farklı bir devamyolunu tercih ediyor. Acaba bu değişiklik, mücadeleye psikolojik anlamda büyük bir etki yapabilecek mi, bunu ilerleyen kısımlarda göreceğiz.
6 Va4 Fd7
Siyahlar bu defa …Fd7-Aa5-c5-Fc6 fikri sayesinde beyaz-renki filinin sıkıntılarını gidermeyi hedefliyor. Ancak manevranın oldukça uzun olması nedeniyle, beyazların tüm açılışlarda sahip olduğu hafif üstünlüğü sürdüreceğini söylemek mümkündür.
7 Vxc4 Aa5 8 Vd3 c5 9 0-0 Fc6 10 Ac3 cxd4 11 Axd4 Fc5
Daha önceki partilerde yalnızca Solozhenkin, Tkachiev karşısında otomatik 11…Fxg2 hamlesi yerine partideki fikri tercih etmiş, ancak başarıya ulaşamamıştı.
12 Kd1 Fxg2 13 Vb5+
Bu enteresan zwischenzug siyahların 13…Fc6 yanıtını verememesi dolayısıyla mümkün olmuştu.
13…Ad7 14 Şxg2 a6 15 Vd3 Kc8
16 Fg5!
Taktiksel öğelerin farkında olmak sayesinde beyazlar, taşlarını tempolu bir biçimde geliştiriyordu. Elbetteki 16…Vxg5?! 17 Axe6! devamyolunda beyazlar avantaj sahibi taraf olurdu. Bu nedenle siyahların bir sonraki hamlesindeki yanıtının bir anlamda zorunlu olduğundan söz edebiliriz.
16…Fe7 17 Fxe7 Vxe7 18 Kac1
Böylelikle beyazlar hafif üstünlük elde ettiler.
18…Ac4 19 Aa4 b5 20 b3 0-0!
‘Her duble piyon kötü değildir’ düşünceleriyle Topalov öncelikli olarak şahını güvenlik altına almayı tercih etti. Bu konumda duble piyonların zayıflıktan çok kuvvetli olabilmesi, a2-piyonunun yalnız vaziyetinden kaynaklanmaktadır.
21 bxc4 bxa4 22 Ac6 Kxc6 23 Vxd7 Vc5
24 Kc3 g6 25 Kb1 h5 26 Kb7
Siyahların konumundaki kritik nokta f7-karesindeki piyonun zayıflığıydı, bu nedenle Kramnik aktif hamlelerle rakibi üzerinde baskı yaratmaya çalışıyor. Ancak tek zayıflık kazanmak için yeterli miydi?
26…e5
Olası Kf3 hamlelerine …Vxc4 yanıtını vererek f7-piyonunu savunma fikriyle.
27 e4 Kf6 28 Kc2 Va3
f3-karesinden perpe şahları kollayarak.
29 Vd1 Kd6 30 Kd2 Kfd8 31 Kd5 Kxd5 32 cxd5 Vxa2
Az önce bahsettiğimiz a2-piyonun ‘yalnızlığı’ sonunda bu kuvvetinin kaderini tayin etmiş oldu. Ancak siyahların piyonlarının da ayrı ayrı zayıflıklar yaşaması, Kramnik’e rahatlıkla eşitlik fırsatı veriyor.
33 Vf3
İlk önce f7-piyonuna baskı kurarak.
33…Kf8 34 Vd3
Takiben a6-piyonuna saldırarak.
34…a3 35 Kb3
En sonunda da rakibinin a-piyonlarından birisini düşürerek. Topalov’un bir sonraki hamledeki yanıtı, Rus büyükustayı hamle tekrarına girmeye zorladı.
35…f5 36 Vxa6 Vxb3 37 Vxg6+ Şh8 38 Vh6+ Şg8 1/2
Yararlanılan Kaynaklar: www.chessbase.com websitesi
Önümüzdeki günlerde de Topalov – Kramnik Dünya Şampiyonluğu Ünvan Maçı’ndan haberlerle karşınızda olacağım. Tekrar görüşünceye dek hoşçakalın!
Hazırlayan: FM Alper Efe ATAMAN
