"Betül Geri Döndü, Geliyor!"

Ö.A.: Sınavdan sonra geri dönüşte zorlandın mı?

B.C.Y.: Evet. Bayağı zor oldu. Bir sene kaybettiğim için bana da hoşgörü gösterildi. Avrupa ve Dünya Yaş Grupları Şampiyonları kötü geçti. Sonra toparlandım.

Ö.A.: Batum’da hiç alışmadığımız bir sonuç aldın, nasıl geçti?

B.C.Y.: Batum’da koşullar da iyi değildi; ama başarısızlığımın en önemli nedeni formsuzluğumdu. Kendime güvenim de biraz azaldı. Sonradan kendimi toparladım ve eski formuma kavuştum.

Ö.A.: Geri döndün yani?

B.C.Y: (Gülerek) Evet, Betül geri döndü , geliyor!

Ö.A.: Biraz da milli takımdan bahsedelim. Son yıllarda iyi bir kuşak yakalandı ve sen oynarken de sonuçlar hızla iyileşmeye başladı. Sen tam bıraktığın sene ise milli takıma Katya da katıldı. Tabii, bu çok şey değiştirdi. Öte yandan üst üste başarılar geldi Katya ve Kübra’nın şampiyonlukları...TSF Başkanı Ali Nihat Yazıcı da takımla ilgili iddialı bir hedef gösterdi ve 2014’te Olimpiyatlarda birinciliğe oynayacak bir milli takım olacağını söyledi. Bu hedef sence gerçekçi bir hedef mi, yaşanan gelişmeleri nasıl değerlendiriyorsun?

B.C.Y.: Bence kesinlikle ulaşılabilir bir hedef. Son bir senede bile çok önemli gelişmeler oldu. Bu çok iyi, ben içinde olamadım belki; ama benim de hedeflerim yükseldi. Satranç geliştikçe, bizim gelişmemiz de kolaylaştı. Ne kadar çok rakip olursa bizim de o kadar çok çalışmamız gerekiyor.  Geriye dönüp bakınca çok büyük fark olduğunu görüyorum. Güzel gelişmeler var; ama yine de fazla bayan satranççı olmadığını söylemeden geçemeyeceğim.

İki rakip, iki oda arkadaşı ve iki yetenekli sporcu: WIM Betül Cemre Yıldız ve WFM Kübra Öztürk, İş Bankası Satranç Ligi'nin son turunda.

Ö.A.: Bu arada sana Kübra’nın Avrupa Şampiyonluğu’nu Milliyet gazetesinin Yılın Sporcusu ödüllerinde aday gösterilmesini sormalıyım. Kübra’nın başarısı hakkında ne düşünüyorsun?

B.C.Y.: Ben Avrupa Şampiyonası’nda, Kübra benim oda arkadaşımdı. Kübra’yla her zaman rakibiz ama aynı zamanda iyi bir arkadaşım. Türkiye için de Kübra için de iyi oldu. Ben başarılı olmasını bekliyordum. Yılın sporcusu seçileceğine de inanıyordum; ama Neslihan Demir de önemli bir sporcu.

“Katya Atalık'ın Varlığı Bizi Olumlu Etkiler, Daha Çok Çalışmamız Gerek”

Ö.A.: Bayan Milli Takımı’yla ilgili bir soru daha. İlk geldiğinde Katya’nın varlığı tartışılmıştı. Avrupa Şampiyonu olduktan sonra bile devam etti. Müstakbel takım arkadaşı olarak bu konuda sen ne düşünüyorsun?

B.C.Y.: Bence, onun varlığı bizi olumlu etkileyecek. Çok iyi bir oyuncu ve hedeflerimizi daha yukarıya taşımamıza yardımcı olacak. Bireysel olarak da, en güçlü rakibimiz o olduğu için, onu yenebilmek için daha fazla çalışmamız gerekiyor. Her yönden olumlu katkısı oluyor ve olmaya devam edecektir.

Altın Kızlar, yeni antrenörleri GM Adrian Mikhalchishin ile ilk kamplarını yapıyorlar. FM Alper Efe Ataman, soldan sağa WIM Betül Cemre Yıldız, WIM Zehra Topel ve WFM Kübra Öztürk'ün tercümanlığını yapıyor. Betül'e göre kamplar ona çok faydalı oluyor.

Ö.A.: “Altın Kızlar”dan birisi olman ve senden başarı beklenmesi üzerinde baskı yaratıyor mu?

B.C.Y.: Baskıdan öte aslında beni daha da olumlu olarak motive ediyor. Başarılı olmak için hırslanıyorum. Olumsuz etkileri çok büyük bir baskı olsa olumsuz etkileyebilir. Şu anda rahat oynuyorum. Rahat oynayınca da başarılı oluyorum.

Ö.A.: Peki genel olarak Türk satrancının konumuyla ilgili ne düşünüyorsun?

B.C.Y: İnanılmaz bir gelişme var. Eski dönemlere bakınca iyi oyuncuların kendilerini çok geliştirdiğini düşünüyorum. Barış Esen, Kıvanç Haznedaroğlu, Umut Atakişi ve diğerleri...Artık büyükusta yenmek çok normal geliyor. Eskiden büyükusta göremiyorduk, şimdi onları yenince sadece birbirimizi tebrik ediyoruz. Bu bile çok büyük bir gelişme olduğunu gösterir.

WIM Betül Cemre Yıldız, o zaman Dünya Bayanlar Şampiyonu olan rakibi GM Antoaneta Stefanova karşısında. Betül'ün anlattığı kadarıyla sonuç ünlü rakibini hiç memnun etmemiş.

Dünyaca Ünlü Rakiplerinin Korkulu Rüyası

Ö.A.: Peki, o zamanki Dünya Bayanlar Şampiyonu Stefanova ile berabere kaldığında da sana normal mi geldi?

B.C.Y.: Dünya Şampiyonu ile berabere kaldım. Eski Avrupa Şampiyonu’nu da [Peng Zhaoqin-Ö.A.] yenmiştim. O maçta ,Stefanova açılış değiştirdi ve oyun da berabere oldu. Maç bittiğinde çok mutluydum, herkes tebrik ediyordu, ne olduğunu anlamamıştım. Maçta bana berabere teklif ettiği bir konumda çok hafif bir üstünlüğüm vardı. Ben de tereddütte kaldım. Dünya Şampiyonu ile berabere kalmak güzel, diğer taraftan da acaba oynasam mı diye de düşünüyordum. Kaptanı çağırdım. Tabii, bu sırada Stefanova çok sinirlendi. Notasyon kağıdını bırakıp gitti. Sonuca çok kızdı. Aynısı Zhaoqin partisinde de oldu.

WIM Betül Cemre Yıldız, 2007 Türkiye Birinciliği'nde bayanlardan daha dirençli bulduğu erkeklere karşı aslında kendisi oldukça dirençli oynadı. Yine de sonucundan pek memnun değil; çünkü hedeflediği puanın altında kaldı...

"Erkekler, bayanlardan daha dirençli"

Ö.A.: Satranç dışında başka bir sporla uğraşıyor musun?

B.C.Y.: Zamanım kalmadığı için uğraşamıyorum. Kesinlikle başka bir spor daha yapılmalı. 2000 yılında, İstanbul’daki Olimpiyatlarda bir maçım yedi saat sürmüştü. Kazanmıştım; ama maç bittiğinde ayakta duracak gücüm yoktu. Satrançta direnç çok önemli. Erkeklerin, bayanlardan daha başarılı olmasının nedeni daha az dirençli olmaları.

Ö.A.: Şu anda beraber çalıştığın birisi var mı?

B.C.Y.: Aslında yok. Bir ara ağabeyimle birlikte çalışıyorduk; çünkü ağabeyim çok iyi bir turnuva oyuncusu olmayabilir; ama teorik bilgisi iyidir. Onun dışında kimseyle çalışmıyorum. Milli Takım’da turnuvalarda ve kamplarda kısa dönemli beraber çalıştığım isimler  Portisch, Vasiukov, Gurevich, Banikas, Nikolic, Guliyev. Ayrıca ilk başladığımda Abdullah İlhan ile çalışıyordum. Abdullah Hoca dışında da bireysel olarak çalıştığım kimse olmadı.

Betül Cemre Yıldız sınav yorgunu olmasına rağmen Ege Üniversitesi'nde düzenlenen Bahar Kupası'nı  ziyaret etti ve röportajımızı tamamladık. Betül, röportaj sona erdikten sonra Analiz Yayıncılık'ın turnuvada standa için seçtiği kitapları inceliyor.

Ö.A.: Ne kadar satranç çalışıyorsun?

B.C.Y.: Aslında az çalışıyorum. Haftasonları birkaç saat çalışıyorum. Turnuvalar yaklaştığında düzenli bir program yapıyorum. Onun dışında çok düzenli çalıştığım söylenemez. En önemli eksiğim de bu. Teorik bilgilerim yetersiz. Tabii, yetenek belli bir seviyenin üstünde yetmez. Kamplar o yüzden bana özellikle faydalı oluyor. Kendimi en çok geliştirdiğim dönemler bu kamp dönemleri.

Ö.A.:  Sen liglerde oynamadın bu sene. Daha önce, kapanan Marmaris Belediyesi’nde oynuyordun. Bu sezon niye herhangi bir kulüpte oynamadın?

B.C.Y.: Marmaris, liglerin başlamasına kısa bir süre kala kapandı. Önceden haberim de yoktu. Zaten üniversitedeki ilk senemdi ve biraz daha rahat etmek istedim. Onun dışında ligde oynamak için uygun şartlar oluşmadı. Ben de çok üstelemedim.

Ö.A.: Aldığım duyumlara göre şartların birçok kulüp için çok zorlayıcıymış, doğru mu?

B.C.Y.: Galiba doğru (gülerek)! Ben satranca belli bir zaman ve emek harcıyorum. Bunun karşılığını da almalıyım. On bir yaşındayken, İstanbul’daki Olimpiyatlarda, Kahraman Olgaç babama profesyonel düşünmemi tavsiye etmişti. Bence doğru söylemişti. Zaten artık liglerde birçok sporcu para kazanabiliyor. O yüzden şartlarımdan geri adım atmayı düşünmüyorum.

Betül,  Marmaris Belediyesi ile 2005'te St.Vincent'teki Avrupa Kulüpler Kupası'nda ödül alırken. Haber için bkz. http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2656)

Ö.A.: Teklif aldın mı peki?

B.C.Y: Aldım; ama burada söylemem doğru olmaz.

Ö.A.: Küçük yaştan beri aslında röportaj vermeye, kameralara alışkınsın. Çeşitli yayın organları ve televizyonlarda üstelik satranç bugünkü popülaritesine ulaşmamışken birçok kez yer aldın. O günlerde neler hissettiğini anlatır mısın?

B.C.Y.: Nefret ediyordum . Kameraları atlatabilmek için tuvalete kaçtığım bile oldu. Çok ön plana çıkmak istemiyorum. Daha önce de söylediğim gibi okulda da kimseye anlatmazdım başarılarımı. Ünlü birisi olmak gibi bir derdim yok.

Betül Cemre Yıldız kameraları atlatmak için zamanında çok uğraşmış. Çin'de çekilen bu fotoğrafta ise kendisine gösterilen ilgiden rahatsız görünmüyor ve Çinli satranç severlere imza veriyor. (Fotoğraf: ChessBase)

Ö.A.: Şimdi?

B.C.Y.: Şimdi de durum pek farklı değil. Göz önünde olmak çok hoşuma gitmiyor.

Ö.A.: Daha da başarılı olduğunda peki ne yapacaksın? Türkiye’deki en kuvvetli bayan sporculardan birisin. Satranç ileride daha da popülerleştiğinde hepiniz medyada ister istemez yer alacaksınız. O zaman da kaçacak mısın?

B.C.Y.: Eh(gülerek), artık idare edeceğiz.

Ö.A.: Satranç dışında hobilerin var mı?

B.C.Y: Klasik gelecek kulağa belki; ama kitap okumak, sinemeye gitmek diyebilirim. Kitap okumayı gerçekten seviyorum.

Ö.A.: Neler okuyorsun peki?

B.C.Y.: Ne bulursam okurum; çünkü her türlü kitaptan bir şey öğrenebileceğimi düşünüyorum. Favori kitap seçmiyorum. ÖSS döneminde biraz yavaşladım; ama şimdi yeniden başladım. Çok zamanım olmadığı için başka hobim olmadığını söyleyebilirim.

Ö.A.: Satranca geri dönelim. ÖSS sonrası oynadığın turnuvalardan bahsetmiştik. Türkiye Birinciliği Seçmeleri ve bu turnuvada başarılı olup oynamaya hak kazandığın Türkiye Şampiyonası hakkında konuşalım.

B.C.Y.: Açıkçası Seçmeler’de oynarken aklımda Türkiye Birinciliği Finalleri’nde oynamak yoktu. Böyle bir hedef seçmemiştim. İyice forma girmek ve iyi oyunlar oynamak istiyordum. Turnuvaya 12.sırada başladım ve 9.sırada bitirdim. Finale kalamasaydım üzülmezdim. Yakup Erturan ile berabere kaldım, Umut Atakişi’ye kaybettim. Barış’la olan maçımda kötü konuma düşmeme rağmen kazandım. Çok rahat oynamıştım o turnuvada. Erkeklerle oynayınca daha rahat oynuyorum.

Ö.A: Türkiye Birinciliği’nde ise zorlu bir sınav verdin. Buradaki performansını nasıl değerlendiriyorsun?

B.C.Y: Turnuva başlarken aslında bir hedef puanım vardı. 6 puan almak vardı aklımda; ama beş puan aldım. İlk ona girmek de bir diğer hedefimdi. Ayrıca zaten turnuvada rating sıralamasında on ikinciydim. On ikincilikten iyi bir dereceyi iyi olarak da düşünebilirdi; çünkü turnuvadaki oyuncuların hepsi iyi oyunculardı.  Altı puan alsam daha mutlu olabilirdim. Birkaç tane kazanç ve berabere olması gereken maç vardı, onları kaybettim. Yine de güzel oynadığımı düşünüyorum. Yeni açılışlar oynadım ve başarılı da olduğumu düşünüyorum.

Ö.A: Avrupa Şampiyonası’na hazır mısın? Hedefin ne?

B.C.Y: Avrupa Şampiyonası'nda da Türkiye Birinciliği'nde oynadığım gibi oynarsam daha da başarılı olacağımı düşünüyorum. Daha önce dediğim gibi hedefim ilk aşamada WGM normu almak, her zamanki gibi. İyi oynamama, rakiplerime biraz da şansa bağlı tabii. Göreceğiz, alabileceğimi düşünüyorum.

Ö.A.: Erkeklere karşı mücadele ederken bir fark oluyor mu?

B.C.Y.: Erkeklerle oynarken, genellikle ulusal takımdakiler veya üst seviyedeki oyuncular. Erkeklerle oynarken aslında rahat oynuyorum. Berabere kalmaktan veya oyunu kaybetmekten korkmuyorum. Üç sonucu da normal karşılıyorum. Zaten genellikle kaybetmeme de normal gözle bakılıyor.

Ö.A.: İstatistiklere bakınca, Barış Esen, Umut Atakişi, Turhan Yılmaz gibi oyuncuları da yendiğini, genel olarak da ratingine göre başarılı olduğun izlenimi oluşuyor. Bu oyunculara karşı daha farklı motive oluyor musun?

B.C.Y.: Daha farklı motive olmasam da, kendi yaşıtlarımla ve bayanlarla oynarken biraz daha stresli oluyorum.

“Her Usta Oyuncu Benim İçin Örnektir”

Ö.A.: Sence oyun tarzın nasıl? Karpov’un “Stil mi? Benim stilim yok!” cevabını yani satrançta ustalığın stilin ötesinde gerekleri olduğunu da aklımda tutarak soruyorum bu soruyu.

B.C.Y.: Doğru. Eskiden pozisyonel oynadığımı söylerdi herkes; fakat şu anda daha keskin, agresif bir oyunum olduğunu söylüyorlar. Özellikle üniverisite sınavının sonrasında satranca geri döndükten sonra. Galiba öyleyim (gülerek). Bence de bir oyuncunun stilini belirlemek zor.

Ö.A.: Hiç favori oyuncun var mı?

B.C.Y.: Açıkçası oyuncu takip etmediğim için, günümüzün en iyi oyuncularını da iyi takip edemediğim için cevap vermem zor. Çalışırken de, genellikle belli bir seviyenin üstündeki bütün oyuncuların partilerini incelerim. Her usta oyuncu benim için örnektir.

Ö.A.: O zaman kendine örnek aldığın bir oyuncu da yok mu?

B.C.Y.: Her usta oyuncudan alabileceklerimi almaya çalışırım.

Ö.A.: Satranç seni mutlu etti mi?

B.C.Y.: Şu anda bu soruya evet cevabını veririm; ama bir dönem başladığım için pişmanlık duyduğum oldu. 12 yaşındayken başarısız bir dönem geçirdim; ama sonradan Türkiye Şampiyonu olup toparlandığımda bu pişmanlığım geçti. Şu anda satranç benim için bir meslek. Belki mutlu olmasam da bırakamazdım; ama şu anda satranç oynadığım için çok mutluyum.

WIM Betül Cemre Yıldız Ocak ayındaki İzmir'de düzenlenen İlk Haftasonu Turnuvası'nda Ata Seçer karşısında 1.e4 oynuyor. Bu turnuvada Betül, rakibiyle birlikte birinciliği paylaştı.

“Satrançta şans vardır”

Ö.A.: Unutmadığın bir turnuvayı veya anını anlatır mısın?

B.C.Y.: WIM olduğum turnuvayı, Dresden’deki Avrupa Şampiyonası’nı hiç unutmuyorum. Altıncı turdan sonra boş gün vardı. Turnuvaya kötü başlamıştım. İki maç üst üste kaybetmiştim. Aradan sonra üç maçı peş peşe kazandım. Bir kez kesin berabere konumu, bir kez de kayıp konumu kazandım. Sonra norm geldi; ama zaten norm hep aklımda vardı. Babam da beni motive ediyordu turnuvaya gitmeden önce; ama alamasam da canımı sıkmamam gerektiğini söylüyordu. Başkan, bana WIM olduğumu söyleyince çok şaşırmıştım. Uzun süre de alışamadım. Şimdi yine Dresden’de turnuva. Orası benim uğurlu kentim.

Ö.A.: Bayanlar, sence niye satrançta erkeklerle aynı seviyede değil? Yakın zamanda forumlarda da tartışıldı bu konu. Sence niye kadınlar satrançta erkekler kadar başarılı olamıyor?

B.C.Y: Benim gördüğüm kadarıyla, erkekler satranca daha fazla zaman ayırıyor (Gülüyor). Büyükustaları gözlemleyince böyle bir şey düşündüm. Ayrıca erkekler daha dirençli oynuyor.

Ö.A.: Bu fark sence kapanabilir mi?

B.C.Y.: (Yine gülerek) Kapanamaz;(şaşırıyorum) çünkü kadınlar satranca fazla vakit ayıramıyorlar. Judit Polgar gibi, kararlı bir şekilde satranca vakit ayıracak başka kadınlar çıkmalı; ancak öyle kapanır. Yani, aslında kapanamaz demek de doğru değil; ama kadınların satranca daha fazla zaman ayırması şart. Bir diğer çözüm de erkeklerle bayanların beraber oynaması olabilir. O da pek mümkün gözükmüyor. 

“İki seneye kadar büyükusta olmak istiyorum”

Ö.A.: Satranca dair gelecekteki hedeflerin nedir?

B.C.Y.: Satrançta kendimi sürekli geliştirmek genel hedefim. En yakın zamanda büyükusta olmak. Kısa dönemdeki en büyük hedefim bu, yani yaklaşık iki yıl içinde.

Ö.A.: Senin gibi başarılı olmak isteyenlere ne tavsiye edersin?

B.C.Y.: Her konuda olduğu gibi çalışmak. Mümkünse hem bir antrenörle hem de tek başına. Bu benim en büyük eksiğim zaten. Hedef koyup ona ulaşmak için çalışmak gerekiyor. Bir başarı geldi devamı da gelecektir. Ayrıca satranç oynamak için bazı özelliklere de sahip olmak gerekiyor. Sabırlı olmak, dirençli olmak ve en önemlisi de satrancı sevmek.  Son olarak, başarısızlık olduğunu zaman pes etmemek gerekiyor.

Ö.A.: Teşekkür ederim. Dresden’de başarılar.